Tasavvuf büyükleri tarafından “şeriat, harici bir akıl; akıl, dahili bir şeriattır” hükmü verilmiştir. şeriat, kainatta yürürlükte olan kurallar bütünüdür. tabiat kanunları dahi onun bir cüzü hükmündedir. bir diğer tabirle şeriat, kainatın işletim sisteminin protokolleridir.
dolayısıyla akıl ile iman ikiz kardeştir. tencere ve kapak gibi birbirine uyumludur. tabii hemen belirteyim, burada akıl, en genel manada yani şuur manasında kullanılmıştır.