Ne yaparsan yap usulüne göre yap. yani önce yol-yordam öğren. o zaman bir şey olmaz. bu dersi bize Mevlana oldukça çarpıcı bir kıssa ile öğretiyor. eşekle ilişkiye giren cariye hikayesinde. cariye’nin hanımı da aynı işi yapmak istiyor ama sonuçta canından oluyor. cariye’ye bir şey olmamasının sebebi ise araya tampon olarak “kabak” koyması.
işte ey sözlükçü kardeşim Mesnevi’den bunu öğreniyoruz. bize diyor ki “ne yaparsan yap ama usulüne göre yap” hele nefsinle yani eşekle işin varsa bu kurala azami ölçülerde riayet et. yoksa eşek seni paramparça eder.
bu arada, neden Mevlana neden böyle alışılmadık örnekler veriyor, diye merak eden olursa, benim anlayabildiğim şu; Mevlana aynen hakikati söylüyor. yani eşek misali gelişigüzel seçilmemiştir. rüyalar aleminde veya hakikat aleminde veya insanlığın ortak bilinçaltı dünyasında anlatılan manaların karşılığı eşektir, eşekle sembolize ediliyordur.