Dinin bir nevroz olduğu konusunda freud’a katılıyorum.
tabi burada dinden kastın ne olduğu izaha muhtaçtır.
1400 yıl önce gelmiş bir peygamberin sözlerini ve ona indirilenleri kabullenmenin din olduğunu sanıyoruz. halbuki olay çok başkadır. gerçekte peygamberin her sözü, kuran’ın her ayeti bağlamında, ortamında ve canlı canlı yaşanan bir hayat içinde yerini bulur. bundan daha da ötesi din peygamberin bir deneyimidir. onunla yüz yüze temasınız olursa, onun deneyiminden yansıma yoluyla nasiplenebilirsiniz. işte o da sizin dinden hisseniz olacaktır.
1400 yıl sonra olabilen ise canlı bir hayatın tek kare fotoda dondurulmasına eşdeğer olan kuru bilgi naklidir. bu bilgiler kendiliğinden bir deneyim üretmezler.
“namaz müminin miracıdır” demiş peygamber efendimiz. kim o mümin? elbette öncelikle kendisidir. sonra sırasıyla ondan nasiplenenlerdir. günümüzde var mıdır namaz kılıp da miraca çıkabilen? varsa buyursun söylesin bize.
hiçbir deneyime sahip olmadığı halde kuru kuru kabullenilen din sonuçta bir nevroza, takıntıya, saplantıya dönüşmektedir. öyle ki, o kimsenin içindeki gerilim, huzursuzluk takıntının yakıtı olmaktadır. en dindar görünen, aslında en çok iç gerilime ve huzursuzluğa sahip olan kişidir. faraza o kimsenin iç gerilimini bir anda sıfırlayabilseydik çok tuhaf bir şey olurdu, şahıs kendini dinsiz gibi hissetmeye başlardı. kendinde dine dair bir motivasyon bulamazdı. zira ondaki iç gerilimi yok etmekle nevrozunu da tedavi etmiş olurduk(içkiyle, uyuşturucuyla iç gerilimini yok etmeye çalışanlar bir başka yönden helaka giderler. ecnebilerin dediği gibi “there is no free lunch”)
tasavvuf büyükleri bu işlerin üstadıdır. onlar peygamber efendimizin döneminden sonra yavaş yavaş kuru bir kabuğa dönüşen dini bir ölçüde ihya etmenin yolunu bulmuşlardır. onlar dini(iç aleme kısılı kalmış olarak da olsa) canlı canlı bir yaşantıya çevirmenin yöntemini geliştirmişlerdir.
geri kalanlar ise işin aslından habersiz, ayet hadis vs. derken hastalıklarını derinleştirmişler ve pek çok zarara yol açmışlardır. koskoca bir medeniyetin yıkılmasında emekleri büyüktür. hatta şu anda bile bu nevrotiklerin şerrinden tamamen kurtulabilmiş değiliz.