Hadd; sınır, çizgi, limit demek.
edep ise hadlere riayet demektir. demek ki haddini aşan kimse aynı zamanda edepsiz bir kişi imiş.
bu hadsizliğimiz, edepsizliğimiz hem kişisel bazda hem de toplumsal bazda felaketimize neden olmaktadır.
mesela peygamberin bir sahabiye olan tavsiyesini aynen almak; hadislere, ayetlere kendini doğrudan muhatap kabul etmek büyük bir hadsizliktir. peygamber o sözü nübüvvet nurunda yıkanmış ve nefsi temize çıkmış olan sahabisine söylüyor. peki sen nesin? kapkara bir emmare…tabiat seviyesi ve ego hapishanesi…
sen o halinle ayetleri ve hadisleri doğrudan almaya kalkarsan ortaya islam değil bambaşka bir şey çıkar. dogma, zulüm, kan, gözyaşı çıkar…
bu gerçeği gören hakikat ehli, tasavvuf ilmini ortaya koymuşlar. nefsi, emmareden kurtarıp mutmainne haline getirmenin bir yolunu bulmuşlar ki, islamın nurları ancak mutmainnede görülmeye başlar.
tasavvuf dahi baştan başa edeptir; haddini bilmektir.
bu yolun başındakilere gerektir ki, mesnevi’den başka esere bakmayalar. aksi takdirde yüzemeyecekleri kadar derin ve akıntılı sulara girmiş olurlar ve boğulup giderler.