Selef önce gelen, halef sonra gelen demek.
halife de terim manasında öncekinden sonra gelen ve onu tüm manasıyla temsil eden kişi oluyor. yani peygamberin manasını onun varisi ve temsilcisi olarak yansıtabilen kimsedir peygamberin halifesi/ardılı.
iktidarı güç ile zaptedip kendine halife ünvanı vermekle olmuyor bu işler. ilk dört halifeden başka halifelik iddiasında bulunan herkesin hükmü böyledir.
-peki iktidarı güç ile zaptetmek kötü bir şey midir?
+hayır kötü bir şey değildir. sadece fiili bir durum ve içinde yaşanılan dönemin bir gereğidir. demek ki o toplum konsensusa dayalı bir yönetimi hak etmiyor. ancak kaba güç ile hizada tutulabilecek bir seviyeye düşmüş durumda…
unutmayalım, tarihte herhangi bir hadise öyle olmak zorunda olduğu için olmuştur; başka türlü olamayacağı için öyle olmuştur.
hz. ömer’in şu kıssası anlatılan manayı apaçık ifade etmektedir:
ömer b. hattâb (ra) selmân’a “ben melik miyim, halife miyim?” diye sordu. selman da ona “eğer müslümanların toprağından bir dirhem veya ondan daha az yahut daha çok bir vergi alır da onu asıl yerinden başkasında harcarsan sen halife değil meliksin” diye cevap verince, hz. ömer’in gözleri yaşardı.
yine hz. ömer’in şöyle dediği nakledilir: “allah’a andolsun, halife miyim, melik miyim bilemiyorum, eğer melik isem bu çetin bir iştir!” bir sahabi ona “ey emîrü’l-mü’minîn, bu ikisi arasında fark vardır” deyince, farkın ne olduğunu ona sorar, o da şöyle cevap verir: halife, ancak hak olanı alır ve gerçek yerine harcar, allah’a hamdolsun ki sen böylesin. melik ise halka zulmeder ve şundan alır ötekine verir.” bunun üzerine hz. ömer sükut etti.(suyuti, hüsnü’l-muhâdara, 2/125, et-kettani, teratibu’l idariye terc., 1/143)
not: adil bir yönetici olmayı basit bir niyet işi sanmayalım. bu bir sistem işidir. mesela şu anki düzen içinde bir evliyayı cumhurbaşkanı yapsanız, o da adil olmayı başaramayacaktır.
adaletin sağlanabilmesi ve halife sıfatını hak edilebilmesi için önce sağlam bir dünya görüşünün ortaya konulması, sonra toplumun bu dünya görüşü çerçevesinde endoktrine edilmesi veya eğitilmesi gerekir.
adalet ancak kıvamını ve dengesini bulmuş bir toplumun özelliğidir.