Çoğu insan farkında olsa da olmasa da aslında iyilik yapmakla kendine yatırım yapar. böylece aynı şekilde insanlardan iyi dönüşler umar.
ama işler beklediği gibi gitmez ve iyi geri dönüş alamazsa insanlardan, işte kıyamet o zaman kopar. bu sefer iyilik yapmanın bir işe yaramadığını düşünür ve özüne döner; çünkü karşılık için iyilik yapmak zaten kötü ahlaka dahildir.
“karşılık için yapmamak lazım” der herkes; ama bunun nasılını kimse söylemez, söyleyemez. zira standart bir insanın herhangi bir fayda ummadan veya zarar görme korkusu olmadan eyleme geçmesi mümkün değildir. karşılıksız iyilik yaptığını sanan ve iddia eden pek çok insana denk gelebilirsiniz; ancak onların hepsi derin bir ego hilesi ile malul durumdadırlar. karşılık illa maddi olmak zorunda değildir. kendini değerli hissetmek dahi bir karşılıktır; menfaat teminidir.
evet, insanın maddi veya manevi bir menfaat beklentisi olmadan veya bir zarar görme endişesi olmadan harekete geçmesi imkansızdır; çünkü onlarsız motivasyon sıfır durumdadır. ancak bu hükmü verir vermez de kitlenip kalıyoruz. kilidin açılması ve diyalektiğin tekrar işler hale gelmesi artık bu düzlemde mümkün olmayacaktır. dolayısıyla meselemizi üçüncü bir düzleme taşımak zorunda kalacağız.
o üçüncü düzlem, iyiliği hakk için yapmak ve insanların iyiliğe karşılık verip vermemesini hiç umursamadan ilkesel olarak güzel ahlak sahibi olmaya çalışmaktır. zira güzel ahlak kişiyi hakka yaklaştırır, kötü ahlak ise onu haktan uzaklaştırıp şeytana yakın kılar.
iyi ama burada dahi bir menfaat söz konusu diyeceksiniz!
haklısınız elbette, orada dahi bir menfaat var.
ancak farkındaysanız, bu manevra ile beşer düzeyindeki karşılık beklentisinden sıyrıldık ve bilincimizi bir üst mertebebeye sıçratmayı başardık. artık insanlardan beklentiye girmekten kurtulduk ve ücretimizi allah’tan bekler olduk. bizim için bu seviye yeterlidir.
ondan sonrası ise devler ligi…”allah’ım vücudumu o kadar büyüt, o kadar büyüt ki, cehenneme benden başka kimse sığamasın” diyen hz. ebubekir misali zatların işi…hz. ebubekir, rahıym isminin külli bir mazharı olarak şefkatte o kadar ileri gitmiş ki, o hâl içinde tüm insanların yerine ve bedeline cehennemde yanmaya razı olmuş.
not: hz. ebubekir’in sözü, hâlin galebe çalması sonucu o anlıktır; reel hayata sâri değildir. o yüzden meseleyi akılla irdelemeyiniz.