– Kendini başkalarından üstün görmek niçin yanlıştır?
+ üstün değildir de ondan…
– ama profesör ile çoban bir değil ki…profesör elbette çobandan üstündür.
+ insandaki niteliklerin tamamı tıpkı özbenliğin üzerindeki elbise gibidir. elbiseler çeşit çeşit olabilir; ama insani öz herkeste aynıdır. hatta aralarında fark yoktur demek bile yanlış olacaktır. kısaca herkes aynı öze sahiptir. bu sebeple kimse kimseden üstün olmadığı gibi, kimse kimseden aşağı da değildir. elbisenin yani niteliklerin daha üstün veya düşük olduğunu söylemekte ise beis yoktur.
ve de kıyamet tam olarak bu noktada kopmaktadır.
bir kimse elbisesi(nitelikleri) yüzünden kendini diğerinden üstün gördüğü(veya aşağı gördüğü) anda tevhidi bozmakta, ikiliğe düşmekte ve ilahları çoklamış olmaktadır.
niçin?
çünkü zincirleme reaksiyon halinde önce ayrı bir “ben” varım, sonra ayrı bir “sen” varsın, sonra da “diğerleri” var demiş olmaktadır.
– iyi de zaten durum böyle değil mi?
+ dış görünüşle yetinirsen öyle…işin içinden çıkmak için şöyle düşünelim: tüm insanların özünde “hu tecellisi” vardır. sonra o “hu tecellisi” değişik giysiler giymekte ve değişik renkler almakta, değişik nitelikler ile görünür olmaktadır. bir yerde çoban olur, diğer yerde profesör…
eğer sadece elbiseye dikkat kesilir ve onu giyeni görmezsek, herkesi farklı farklı, özden bağımsız, kendi başına güç sahibi, ayrıca varlıklar olarak görürüz. ancak elbiseye değil de yalnızca içindekine odaklanırsak, işte o zaman yalnızca “hu”yu görürüz; herkesteki aynı tek özü yani…
– sadece elbiseyi görüp içindekini görmeyen ilk varlık iblis idi değil mi?
+ evet tam üstüne bastınız. insanlar genelde, iblis’in “ben ondan üstünüm” diyerek kibirlendiğini ve bu kibri sebebiyle isyan ettiğini düşünürler. bu noktada da işin aslını gözden kaçırırlar. aslında iblis’in kıssası olmuş bitmiş bir hadise değildir. insanlar her an insani özden uzak düşerek iblislik yapmakta ve lanetlenmektedir.
kendini diğerinden üstün veya aşağı gören kimse, kendi özünü diğerinden ayırmış, farklılaştırmış ve nihayetinde de insani özden koparmış olur(hüve’yi ene yapmış olur). özünden uzak düşmek, uzaklara savrulmak ise “lanet” kavramı ile ifade edilir.
dikkat edelim! sırf kendini diğerinden üstün veya aşağı görmek insanı nasıl tevhidden, birlikten koparıyor ve sahibini lanete uğratıyor ve affı mümkün olmayan en büyük günaha düşürüyor…hatta ve hatta düpedüz iblis ediyor…
– kendini üstün görmenin sonuçlarını önceden de az çok biliyorduk ama, kendini aşağı görmeyi de aynı kapsama almanız çok şaşırtıcı oldu.
+ kendini üstün görmek veya aşağı görmek bir madolyonun iki yüzü gibidir. bunlar asla birbirinden ayrılmazlar. biri varsa diğeri de zaten otomatikman vardır. kimilerine karşı kendini üstün gören, kimilerine karşı da kendini aşağı görecektir elbette. bu diyalektiği aşmadan ve her iki duygudan da kurtulmadan iflah olmak mümkün olmayacaktır.
– kimseyi kendimizden üstün veya aşağı görmezsek, iblislikten ve ikilikten kurtulur ve öze erebilir miyiz?
+ burada anlatılanlar sadece işin üstbeyne ait bilgi kısmıdır. sırf bilgilenmek ile kendimizi üstün görmek veya aşağı görmek huylarından kurtulamayız. bunları tasavvufi çalışmalar yaparak altbeyne de indirmemiz gerekmektedir.
ancak her ne olursa olsun, her şeyin ilmi cehline yeğdir.