Köye gitme; köy, adamı ahmak bir hâle sokar
aklı nursuz, fersiz bir hâle getirir
peygamber”in sözünü dinle, ey seçilmiş temiz adam!
köyü yurt tutmak aklın mezarıdır
köyde sabah akşam bir gün kalan kişinin
aklı bir ayda yerine gelemez
tam bir ay onun ahmaklığı gitmez
köy otlarından da bundan başka ne biçilebilir ki?
köyde bir ay kalan kişi,
nice zaman bilgisiz ve kör kalır
(mesnevi’den)
işin manevi boyutu itibariyle de Allah’ı bilen arifler şehirli, medeni, bilmeyenler ise köylü mesabesindedirler.
şunun kim cem”i yok irfânı yoktur (cem=allah ile beraberlik)
şunun kim farkı yok ilhâdı çoktur (fark= aynı anda hem hak, hem de halk ile beraber olan)
gezer cem ehli deryâlarda galtân (galtan= batar, yuvarlanır)
yürür fark ehli sahrâlarda hayrân
biri şol türke benzer şehre gelmez
biri şehr âdemi ki karye bilmez (karye=köy)
hakîkatte kemâl ehli ol oldu
ki hem deryâyı hem sahrâyı buldu
şu kim bu vartadan buldu halâsı (halas=kurtuluş)
beyim şeksiz ol oldu tanrı hası.
(aziz mahmut hüdayi)