Gereksiz yere yapılan bir tartışmadır ve herhangi bir sonuca ulaşması mümkün değildir.
şuurun sonsuz basamakları vardır ve her basamağın kendine göre bir algısı, idrakı ve dünya görüşü vardır. delil dediğimiz şey de şuurun içinde bulunduğu idrak durumunu aklın imkanlarıyla ortaya koyması ve ayrıntıya dökmesinden ibarettir. gerçekte ise farklı basamaklarda yer alan şuurların ortaya koyduğu deliller bir diğerine hitap etmez; faydalı da olmaz.
peki “o zaman nasıl anlaşıyoruz?” diye bir soru yöneltebilirsiniz.
kişisel şuurumuzdan farklı olarak bir de toplumsal veya kolektif şuur dahi vardır ki, işte bu aramızdaki ortak dünya, iletişim kurabilmemizin ve anlaşabilmemizin ana zeminini oluşturur. tıpkı kişisel şuur gibi, kolektif olanın da tarih içinde bir ilerleyişi ve seyri vardır. o yüzden farklı dönemlerin toplumları birbirine yabancıdır; apayrı dünyalardır. günümüz değerleriyle o dönemlerin toplumlarını yargılayamayız. bu günümüzde çok sık yapılan bir hatadır. hem toplumsal hem de kişisel şuurun ilerleyişi diyalektiktir; yani ilerleme zıtların çatışması yoluyla olur.
aslında günümüzdeki problemin ana kaynağı bize “islam” diye sunulan ve hakikatin ortaçağ zihniyetiyle yorumlanmış versiyonunun 21. yüzyılla herhangi bir mutabakatının kalmamış olmasıdır. bu çatışma toplumu ciddi anlamda germektedir. ancak yapabileceğimiz fazla bir şey bulunmuyor maalesef. el an diyalektik işliyor; çatışma tüm şiddetiyle sürüyor ve bu çatışma özlediğimiz islam anlayışının arka planda ilmek ilmek örülmesine neden oluyor. çok da sıkmayın canınızı. bu işler böyle…