İnsan ruhu bedene indirilmeden önce belli bir seviyeden marifete(Allah’ı bilme ve tanıma) sahiptir. ancak bedenle alaka kurduktan sonra bu bilgisini kaybeder ve karanlığa gömülür.
böyle bir kimse, eğer dünya hayatında bir arifle karşılaşırsa, onun sohbeti ile ruhu ilk marifetini hatırlar ve aydınlanır. ancak ruhun tabii marifeti sınırlıdır ve nefsin tezkiyesi/temizliği için yeterli değildir. ruh Allah’ın huzuruna yükselir ama nefs yerinde çakılı kalır.
nefsin de tezkiye olması için çok daha yüksek bir marifet gereklidir. bu seviyede bir marifet, ruhun önceden sahip olduğu bir bilgi olmayıp, dünya imkanları ile, dünyada sonradan elde edilebilir.
dünyaya gelip ruhun ilk marifetini unutan ve aynı şekilde ölen kimse, eldeki cüzi sermayesini de kaybedip iflas eden bir tacir gibidir.
ruhun ilk marifetini hatırlayan ve bu bilgi ile ölen kimse, dünya pazarında ne kâr, ne de zarar etmiştir. ancak müflislerin dehşet verici sonları göz önüne alınırsa aslında bu kimseler bir nevi kârda sayılırlar.
dünyanın verdiği imkanlarla yepyeni bir marifete ulaşan ve öylece ahirete intikal eden kimseler ise takdire şayan ticaret ehlidir.
nimete erene afiyet olsun.