Bu yazıda insan şuurunun işleyiş şeklinin diyalektik ve helezonik tarzda olduğunu belirtmiştik.(bkz: #102960310)
dikkat ederseniz mesnevi’de hikayeler günümüz insanına oldukça tuhaf gelecek şekilde dizilmişlerdir. hikayeler iç içe geçmiş, biri bitmeden diğerine başlanmıştır. araya bambaşka anlatımlar eklenmiştir vs… batılı eğitimden geçmiş biri için bu tarz anlatım kaostur adeta. bir de bunun üstüne bir çok hikayenin günümüz değer yargılarına ters veya en azından yabancı olmasını eklersek, mesnevi’yi insanların anlamayıp itiraz etmesine şaşmamalı.
ancak mesnevi’nin özelliği sarmal mantıkla yazılmış olmasıdır. yani hikayeler insanın hem şuuruna hem de şuur altına işleyecek şekilde, tam da onun çalışma prensibine uygun olarak verilmiştir. batılı eğitmen geçmiş üst beynimiz ilk başta bu durumu yadırgasa da, zaman içinde kendindeki zenginleşmeyi hissedecektir. zira mesnevi okumak, ona iki boyutlu düz mantık prangasından kurtuluş imkanı sağlar.
altbeyinde ise zaten en baştan beri sorun yoktur. o direkt semboller yoluyla mesnevi’nin tadını almaya başlamıştır. malumunuz üzere, bilinçaltımız yalnızca sembollerle, mecazlarla konuşur ve yine ancak bu dilden anlar. mesnevi’deki müstehcen hikayeler de dahil tüm sembolik anlatımlar, insan bilinçaltını terbiye amaçlıdır.
şuurun iki boyutlu düz mantık kalıplarından kurtulması, kişiyi imanın ve islamın hakikatine yaklaştırır. işte bizim için en önemli nokta burasıdır.
sarmal mantığın nirvanası ise kuran’dır. esasen kuran’a sarmal mantık atfı bile yakışıksız kaçar. ifade ve anlayış yetersizliği yüzünden bu sözler…
kuran’ın muazzam bir hazine barındırdığını sezinler gibi oluyorum; ama kuran sırrını açmıyor bana. keşke kuran’ın sırlarını bir parça anlayabilsem ve anladığımı da insanlarla paylaşabilseydim. işte o zaman insanlar dehşet içinde kalırlardı diye tahmin ediyorum.
neyse allah’tan ümit kesilmez. belki gelecekte o kapıyı aralar bizlere.
ya vehhâb!