İnsandaki şuur mertebelerinin 1 ie 100 arasında derecelendiğini farz edelim(aslında öyle değil de kolaylık olsun diye yüz üzerinden değerlendirelim)
yukarı çıktıkça nur
aşağı indikçe nar
yukarı çıktıkça aydınlık(çıktıkça daha da aydınlanıyor)
aşağı indikçe karanlık (indikçe daha da kararıyor)
yukarı çıktıkça insan( her mertebe yukarı çıkışta altbeynimiz daha latif bir hayvan oluyor ve sonlara doğru insana dönüşüyor)
aşağı indikçe hayvan(her mertebe aşağı inişte altbeynimiz daha ilkel bir hayvan oluyor)
yukarı çıktıkça ruh
aşağı indikçe nefs
yukarı çıktıkça cennet
aşağı indikçe cehennem
yukarı çıktıkça güzel ahlak
aşağı indikçe kötü ahlak
yukarı çıktıkça melek
aşağı indikçe şeytan
yukarı çıktıkça iman
aşağı indikçe küfür
örnek: 13. mertebe veya basamakta bulunan kimse, 13 derece aydınlık 87 derece karanlıktır; 13 derece melekleşmiş, 87 derece şeytanlaşmıştır…
13. dereceden bir imanı, 87 dereceden ise küfrü vardır. ayrıca 13. mertebenin gerektirdiği bir nuru, dolayısıyla ona göre bir feraseti ve görüşü vardır; evren algısı ona göredir. yukarı doğru tırmandıkça imanı ve nuru artacak, görüşü keskinleşecek ve evren algısı genişleyecektir(kişinin gözündeki nur, adeta projektör gibi evreni aydınlatır ve o kişiye aşikare kılar. bu nur iman nurudur). ilaveten, kişi yukarı doğru çıktıkça allah’ı daha çok sezmeye başlayacak ve nihayet sonlara doğru adeta görür gibi olacaktır.
dünyadaki yaşantımız da tamamen sahip olduğumuz ahlakımızın yani bulunduğumuz şuur seviyemizin bir açılımı ve maddi olaylar şeklinde somutlaşması hükmündedir. ayrıntıda insan şuuru sonsuz farklılaşabiliyor, o yüzden her insanın farklı bir hayatı vardır. ahiret hayatımız ise ölürken eriştiğimiz son şuur mertebesinin sabitlenip ebediyen devam etmesinden ibarettir. nar ehli cehenneme, nur ehli cennete iskan edilir…