Klasik tanımla puta tapınma olgusunun ne olup olmadığı sanırım cümlenin malumudur.
ancak o tanımların hiçbirinin günümüz rasyonel kafa yapısına hitap etmediğini ve yetersiz kaldığını kesinlikle söyleyebiliriz. bize meselenin en özüne kadar inmiş, soyut bir tarif gerekmektedir.
varoluşta gördüğümüz tüm suretlerin birer cansız kukla olduğunu, hepsinin iplerinin tek bir zata bağlı olduğunu ve o’nun tarafından oynatıldığını bilmeyen ve her bir suretin bizatihi canlı, bizatihi hareket eden, bizatihi güç sahibi, bizatihi irade sahibi olduğunu düşünen kişi, evet bir putperesttir.
kainat bir karagöz-hacivat perdesidir. onda gördüğümüz her bir suret, perde ardındaki görünmez zat tarafından çekip çevrilmektedir. her varlığın ipi tek tek o’nun elindedir. onları dilediği gibi oynatmaktadır(bahsedilen ip gerçektir, mecaz zannetmeyiniz).
işte bu gerçeği akıl gözüyle(üstbeyniyle) görebilen kişi, açık putperestlikten kurtulmuş olur. gerçeği akıl gözüyle görmek, biraz gayretle, günümüzde herkesin harcıdır.
söz konusu gerçeği kalp gözüyle(altbeyniyle) görebilen kişi ise, gizli putperestlikten(şirk-i hafi’den) dahi kurtulmuş olur.
ne yazık ki madde ve tabiat seviyesi bilinçler tümüyle putperesttir. zira onlar alemde gördükleri her bir varlığı bağımsız güç ve irade sahibi sanmaktadırlar. bu durumda alemlerini sayısız put ile doldururlar. zira bağımsız güç ve irade sahibi saydığın her bir varlığa ilahlık vermiş olursun.
ayrıca bunlar kendilerini dahi bağımsız güç ve irade sahibi saydığı için, kendilerine de ilahlık vermiş olurlar. dolayısıyla en büyük put olarak benliklerini öne sürerler.
en sonunda da ilahlar panteonunu inşa ederler. madde ve tabiat seviyesi bilinç tüm varlıkları(kendisi de dahil) bu panteonda hiyerarşik dizilime sokar. en üstlere tarihi kahramanları, şöhretleri, yüksek makam ve mevki sahiplerini koyar. böylece ast-üst ilahlar ilişkisi ve “eziklik-kibir” diyalektiğine saplanıp kalır. işleri yolunda giderse firavunlaşır. ters giderse de kuyruğunu kıstırmış ıslak köpek eniğine dönüşür.
halbuki insanlar arasında fark yoktur. “dünya bir tiyatrodur. kimine krallık rolü düşer, kimine de çöpçülük. rolünü en iyi yapan alkışlanır”.
not: bu yazı “lâ havle ve lâ guvvete illâ billâh” bilincinin tafsilatıdır. varoluşun allah’ın zihninde(doğru tabirle ilminde) kurguladığı hayaller olduğunu anlatır. tek bir yazıda her konu aynı anda işlenemez. cüzi irade insandaki yokluk ve karanlık yüzden hasıl olmaktadır. o mesele için şu yazıya bakınız: