Allah kainatı insan, insanı da kendini tanıması için yaratmıştır. ademoğlu bu hedefe yaklaştığı ölçüde insanlık sıfatlarına bürünür, uzaklaştığı ölçüde insanlıktan çıkar, hayvanlaşır veya şeytanlaşır.
bu durumda insan için en yüce değer marifetullah(allah’ı tanıma ve bilme) olmaktadır çünkü yaradılış gayesi budur.
“kat’iyyen bil ki: hilkatin en yüksek gayesi ve fıtratın en yüce neticesi iman-ı billahtır. ve insaniyetin en âlî mertebesi ve beşeriyetin en büyük makamı, iman-ı billah içindeki marifetullahtır.”
“onu tanıyan ve itaat eden zindanda dahi olsa bahtiyardır. onu unutan saraylarda da olsa zindandadır, bedbahttır.”
“allah’ı tanımayan; her şeye, herkese nisbetine göre bir rububiyet tevehhüm eder, başına musallat eder.”
“o’nun marifetiyle elemler sürura inkılâb eder. evet, onun marifeti olmazsa, bilgi evhama tahavvül eder. hikmetler illet ve belâlara tebeddül eder. hayat ölüme ve nurlar zulmetlere ve zevkler günahlara tahavvül eder. evet, onun marifeti olmazsa, insanın ahbabı ve mal ve mülkü insana düşman olurlar. bekâ belâ olur. kemâl heba olur. ömür hevâ olur. hayat azab olur. akıl ikâb(ceza) olur.”
