EvliyalarDiyalektikGüzel Ahlak vs Kötü AhlakSavaşŞuur-Yüksek Şuur-Düşük ŞuurToplumsal Bilinç

Aferin Çarha Ki Çattırdı Kuduzu Kuduza

Isparta evliyasından topal şükrü efendi namlı zatın ilginç bir kasidesi var. bu kasidenin gelecekten haber verdiğini düşünenler her daim yorumlamaya çalışmışlar.

mesela:

şükür ya bilmezem esrar-ı gaybdan amma,
ya ileri ya geri, takrib ederim üç otuza.

(gaybın esrarından ve o ilimden pek anlamam ama; yine de yaklaşık olarak “üç otuz”a işaret ederim)

buradaki üç otuzu hicri 1333(miladi 1914) yılı olarak veya hicri 1433(miladi 2012) yılı olarak veya miladi 2033 yılı olarak yorumlayanlar olmuş.

peki neyi haber veriyor?

aferin çarha ki çattırdı kuduzu kuduza(çarh= çark, felek, kader).

bu tarihlerde iki sapma sahibinin birbirine gireceğini ve savaşa başlayacaklarını söylüyor.

evet, “tez-antitez-sentez” veya “ifrat-tefrit-itidal” diye bilinen diyalektik sürecin bir nevi doğal sonucunu haber veriyor.

eğer bilinç adaletten ayrılırsa, yani mutedil olan orta ve hak olan yoldan ayrılır ve saparsa, diyalektik yasalar gereğince zorunlu olarak zıttını(antitezini, antagonistini) üretir ve onunla kavgaya tutuşur.

mesela bilinç cimriliğe düşerse ve hak sahiplerine vermesi gerekeni vermezse, ilahi düzen ona hırsızları, dolandırıcıları musallat eder veya bir şekilde vermesi gereken para ondan öyle veya böyle ve can yakıcı bir şekilde tahsil edilir.

diğer tüm kötü ahlak şubeleri de bu şekilde karşılık görür. her birine antitezleri zebûn edici bir şekilde musallat edilir.

kişisel bilinçler için geçerli olan bu durum, toplumsal(kolektif) bilinç için de aynen geçerlidir. yani bir toplumun başına gelenler son tahlilde hep kolektif bilincindeki adalet yekününe ve oluşmuş sapmalara göre şekillenir.

sapmalar ne kadar derine kök salmış ve izalesi ne kadar müşkül ise, antitezin yapacağı operasyonun şiddeti de ona göre artacaktır elbette.

işte insanların ve toplumların en kanlı bir şekilde savaşmalarının, birbirlerine düşmelerinin sebebi son tahlilde budur. her iki cenah aslında aynı sapmanın iki kutbunu oluştururlar. cimriye, hırsız musallat edildiği gibi, bir fanatik zalime de diğer kutuptaki fanatik zalim musallat edilir.

peki iki zıt kutuptaki sapma birbirine girince ne olur?

birbirlerini yok eder ve nötrlerler. böylece antitez ile tez savaşıp, senteze yükselişin yolunu açmış olurlar. yani bilinç bir kademe arınmış ve yükselmiş olur. fizikte de bu olgunun karşılığı vardır. mesela bir elektron ile pozitron karşı karşıya gelirse, birbirlerini yok ederler ve tamamen enerjiye dönüşüp bir üst seviyeye yani enerji boyutuna yükselmiş olurlar.

kısacası, bilincin irtifa kaybetmesi sapmaya ve zıt kutupların üretimine yol açar. bu da kesinlikle kavga, kan, gözyaşı ve savaş demektir. bilincin irtifa kazanması ise barış ve huzura giden yolu açar.

isnetus 13.03.2026 14:36 ~ 14:39

İsnet.us

Bir ekşi sözlük yazarı olan “isnetus”, ağırlıklı olarak tasavvuf, tarih, siyaset bilimi alanlarına ilgi duyar. Ekşi sözlük ve bu blog haricinde başka bir yerde yazmamaktadır; instagram, twitter ve facebook hesabı da yoktur. Bununla birlikte Ekşi'de paylaştığı bazı yazılarını https://isnetus.wordpress.com/ adlı sitesinde paylaşarak takipçilerinin yorum ve ilgili konu hakkındaki değerlendirmelerini paylaşabildiği ve farklı açılardaki tefekkürlerini sunup fikir alışverişinde bulunabildikleri bir blogu da mevcuttur.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu