Müslümanlar, Allah’a rabb ismi yönüyle ibadet ederler.. onun emirlerine ve yasaklarına uymuşlardır..
bu mana icabı olarak, allah-u taâlâ’nın peygamberine inzal buyurduğu ilk âyet şudur:
– “rabbın ismi ile oku..” ( 96/1 )
burada emir rububiyetle bir oldu.. olur; zira emrin yeri orasıdır..
bu mana icabıdır ki, onlara ibadet farz oldu..
zira: merbub*, rabbın ibadetini icab ettirir..
avam müslümanların tümü: allah-u taâlâ’ya rabb ismi cihetinden ibadet ederler.. başka bir yoldan ona ibadet etmeleri onlar için mümkün olmaz..
ancak, irfan sahipleri böyle değildir..
“irfan” sahipleri, allah’a rahman ismi cihetinden ibadet ederler. sebebi: bütün varlıklara sirayet eden varlığının onlara tecelli etmesidir..
bu durumda onlar, daima: rahman’ı mülâhaza ederler..
ve bunlar ibadetlerini, rahmaniyet mertebesinden yaparlar..
ancak, “hakikat ehli” olanlar böyle değildir..
bunların, sübhan allah’a ibadeti, “allah” ismi ciheti iledir..
ona yaptıkları sena ise.. büründükleri isimlerin ve sıfatların hakkı neyse öyledir..
zira, senanın hakikatı odur ki, vasfını ettiğin varlığın sıfatına bürünesin..
bu vasıf, yüce allah’ın övüp hamd ettiğin bir ismi de olabilir, bir sıfatı da..
hâsılı: bunlar, allah!ın hakikatı bulmuş kullarıdır..
irfan sahipleri, rahman’ın kullarıdır..
avam müslümanlar ise rabbın kullarıdır..
hakikat ehli kimselerin makamı:
“hamd, allah’ındır..” ( 1/1 ) manasıdır..
irfan sahibi zatların makamı ise:
– “rahman, arşa istiva etti.. yerde olanlar, semalarda olanlar onundur.. yer ve semaların arasında olanlar da onundur.. aynı şekilde rütubetli toprak altındakiler de onundur..” ( 20/6 )
avam müslümanların makamı ise.. şu âyet-i kerime ile sabittir:
– “ya rabbi, bir nidacı işittik; imana çağırıyordu:
– rabbınıza iman edin.. diye..
iman ettik.. rabbımız, günahlarımızı bize bağışla.. hatalarımızı ört.. bizi, ebrar zümresi ile öldür..” ( 3/193 )
– avam müslümanlar..
demekten kastım, irfan sahiplerinden bir arka safta olan; salihler, şehidler, âlimler ve
iyi amel işleyenlerdir..
bunlar, ilâhî yakınlığı bulanlara nispetle avam sayılır..
ilâhî yakınlığı bulanlar, hakikatı bulanlardır. allah-u taâlâ bu varlık binasını
onlar üzerine kurdu..
âlemlerin felekleri, onların nefisleri üzerinde devresini tamamlar..
ve.. onlar: bu âlemde, yüce hakkın nazar mahallidir.. belki de:
bu varlıkta allah’ın mahallidir..
ancak:
– mahal…
lâfzı ile, hulûlü, teşbihi, ciheti murat etmiyorum..
elbet şunu murat ediyorum: onlar, yüce hakkın zuhur yeridir.
isimlerinin, sıfatlarının eserlerini, onlarda ve onlar üzerinde
izhar etmektedir..
çeşitli sırların muhatapları onlardır..
perdelerin ötesinde seçilen kimseler onlardır..
allah-u taâlâ, onları, bu dinin dayanağı kılmıştır.. belki de bütün dinlerin
sütunları, bunların irfan arzına çakılmıştır..
onların irfan arzları öyle lütuflarla doludur ki: onun ne olduğunu
ancak kendileri bilir..
yüce hakkın kelâmı onlardan ibarettir.. o kelâmlarda hakikatlere
işaretler vardır..
(abdülkerim ceyli’den)
not: dünya, bu hakikat ehli sayesinde ayakta durur. onlar tevhid şuuruna sahip oldukları için yeryüzünü, hatta tüm alemi yüksek manyetik alanları ile hizaya sokarlar. eğer böyle zatlar yetişmez olursa, dünya ve alem tıpkı ipi kopmuş tesbih taneleri gibi darmadağın olacaktır.
nitekim bir hadiste “yeryüzünde “allah” diyecek kimse olduğu müddetçe kıyamet kopmayacaktır” denir. tabii bu “allah” demeyi basitçe bir kelime tekrarı olarak görürsek çok yanılırız. “allah” demekten kast bu esmanın tecellisine mazhar olmaktır. zat isminin mazharı olmak ise her evliyanın harcı olamaz.
