Hıyam: devenin kervandan ayrılıp çöle kaçması.
akıl: akıl, devenin ayaklarına bağlanıyor ve küçük adımlar atmasına sebep oluyor. böylece kamptan uzağa fazla açılamıyor. (şu anda kullandığımız “akıl” kelimesinin aslı budur)
harese: devenin sevdiği bir diken türü.. ağzı kanıyor ve çok yerse kendi kanında boğuluyor. (hırs kelimesi aynı kökenden)
müdrike: kaçan deveyi yakalayan kişi. (müdrike, idrak kuvveti demek)
deve, akıl bağını koparıp çöle doğru kaçar(hayyam/hıyam); hırs (harese) ile diken yemeye koyulur ve bir müdrike tarafından yakalanmaz ise hâli yamandır..
-alıntıdır-
tedai ettirdiği ata sözleri:
kızı boş bırakırsan ya davulcuya kaçar ya zurnacıya.
kızını dövmeyen dizini döver.
kız=dişi > nefs=dişi
nefsini akılla bağla, oruçla döv; yoksa hırsına yenik düşüp çöle(dünyaya) kaçar ve görünüşte bal ama gerçekte zehir olan hazlara müptela olur. sonunda kendini de seni de helak eder.
ve de, müdrikelerin(kaçan deveyi yakalayan kişilerin) değerini bilmek gerekir.
bir de salih peygamberin devesi var. o da dişi bir deve idi ve tüm halka yetecek kadar süt verirdi. salih’in devesi, bir devenin ulaşabileceği nihai ufuktur. maalesef, nasipsizler onu öldürdüler.
