Meseleyi daha iyi anlamak için soruyu “fırsatınız olsa” değil de, “şartlar oluşsaydı kötülük yapar mıydınız?” şekline çevirelim.
mesela büyük bir kargaşaya ve krize düştüğü anda yunanistan’ın türkiye’ye saldırdığını varsayalım. yunan askerleri türk şehirlerini işgal ediyor. geçmişte yaptıkları gibi türkleri bin bir türlü işkencelerle öldürüyor. kadınlara, kızlara tecavüz ediyor. mallarını, paralarını, altınlarını yağmalıyor.
sonra türkler bir şekilde düzeni sağlayıp yunanlıları atmayı başarıyor. hatta yunan şehirlerini istila etmeye başlıyorlar.
siz de türk askerisiniz ve yunan şehirlerine girdiniz. aylardır savaşıyorsunuz. sayısız arkadaşınız yanınızda vurulmuş, ölmüş, paramparça olmuş. o şartlarda her türlü baskılama mekanizmasını kaybetmiş ve en ilkel dürtülere, hayatta kalma içgüdüsüne kadar düşmüşsünüz.
yunanın üç beş ay önce neler yaptığını çok iyi biliyorsunuz. aynı muameleyi onlara reva görür müydünüz? aynı şekilde yunanlıları kesip doğrar, kadınlarına tecavüz eder, mallarını yağmalar mıydınız? bunları yaparsanız hiçbir yaptırımı yok. üstleriniz sizi tamamen serbest bırakmış durumda.
benim kanaatim, askerlerin ezici çoğunluğu zerre kadar umursamadan yunanın yaptıklarının aynısını yapacaktır. belki çok cüzi bir kesim bundan geri duracaktır.
cephede en ilkel duygularınıza kadar düştüğünüzde, işte o zaman ak koyun kara koyun belli olur.
o halde bile sadece vazifesini yapıp zulmetmekten geri duran kişi, insandır. geri kalanlar ise medeniyetin ve toplumun kişiye giydirdiği ince ahlak elbisesinden soyunup asıl ve hakiki vechesi ile ortaya çıkanlardır. insanların çoğunun altbeyni vahşi hayvanlar seviyesindedir. o hayvan ipini kopardığı zaman görün bakın neler yapıyor.
sadece görünüşte değil, altbeyin olarak da insan olmak hakikat ehlinin yolundan gitmekle mümkündür. o yolda gitmediği halde insanlıktan dem vuranların sözünün hükmü yoktur.
