Şerh-i sadrın sebeblerinden bâzıları şunlardır:
1- ilim: ilim sebebiyle kalb o kadar genişler açılır ki, onun her köşesi göklerden ve yerden daha geniş olur. hepsini içine alır. bir kimsenin ilmi ne kadar çoğalırsa, şerh-i sadrı da o kadar artar. bu ilimden murâd (maksad) her ilim değil, peygamberden mîrâs kalan ilimdir. peygamberlere ilimden başka şeyle vâris olunmaz.
2- cömertlik: Allah teâlânın kullarına mal, para, makam ve benzeri şeylerde ihsânda bulunmaktır. kimin eli daha açık ise, kalbi de o kadar genişler. kimin eli kısa ve kapalı ise sînesi de o nisbette dardır.
3- mertlik: şerh-i sadrın sebeplerinden biri de, Allah yolunda kahramanlık, insâf sâhipleri yanında doğruyu söylemektir. bu da gönül açıklığına yol açar.
4- nefsin tezkiyesi/temizliği: kalbi, sıfât-ı zemîme yâni kötü sıfatlar denilen, hased, ucb, kibir, riyâ, buğz, kin ve Allah için olmayan mal ve makâmı, yâni dünyâ sevgisi gibi kötü huylardan temizlemektir. çünkü bunlar, şehvet ve nefs toprağından yükselen zulmânî buhâr ve dumanlardır. kalbi bulandırır ve karartırlar ve şerh-i sadra sebeb olan îmân nûrundan, tevhidden, ilimden, muhabbetten ve zikirden, Allah teâlâyı anmaktan insanı alıkoyarlar. kalb sâhasını karartır ve daraltırlar.
(abdülhak-ı dehlevî)
