Aslında tarihte bize büyük diye empoze edilen bütün liderler ki buna napoleon, hitler, sezar, iskender vs. de dahildir, tıpkı bizim gibi insanlardı. sürekli propaganda ile insan şuurunun bir zaafı istismar ediliyor. idolleştirme hastalığı…aynı hastalık yüzünden bir genç kız, bir pop starını görünce çığlıklar atıp ağlıyor. halbuki o popçuyla bir-iki hafta beraber yaşasa onun da kendisinden farkı olmayan bir insan olduğunu görecekti.
gene çok büyük başka bir yanılgı da tarihin insan iradesi veya belirli bazı şahısların müdahaleleriyle yürüdüğü zannıdır. tarih, çağlar içinde akıp gelen bir sel gibidir. kendine has cilveleri, mantığı ve kıvrımları bulunur. karşısına çıkan her şeyi önüne katar götürür, söküp belirli istikametlere sevk eder. kısaca biz tarih çobanının güttüğü bir sürüyüz. bize rol verir, emreder biz de ister istemez yerine getiririz.
hasılı, tarih, kimine krallık rolü verir kimine çobanlık. rolünü en iyi yapan alkışlanır.
