Evliyadan bir zat besmeleyi “insan-ı kâmilin adıyla başlarım” şeklinde tefsir eder. bu tefsir, dinleyenlere gayet ağır gelir ve başka bir arif zata giderek durumu anlatırlar. o da der ki “o zat size ismin tefsirini değil, lafzın tefsirini yapmış”.
bir mühür düşünün! bir de onu kağıda vurduğumuz zaman çıkan baskısını…ismin tefsiri mührün tefsiri iken, lafzın tefsiri baskının tefsiri oluyor. insan mührün kendisi değil ama baskısı hükmünde…
vahdet-i vücut ehlinin iddia ettiği gibi varoluş hakkın aynısı değildir; hakkın yokluk aynasında tezahür eden görüntüsüdür. kısacası tüm varoluş hakkın bir ayna görüntüsünden ibarettir. insan da tüm varoluşun mikro ölçekli bir nüshasıdır. dolayısıyla insan dahi hakkın bir nevi sureti hükmünde olmaktadır. bir diğer tabirle insan allah’ın halifesidir; temsilcisidir. su kelimesinin h2o denen o molekülün temsilcisi olması gibi…zaten insan ilahlık taslama cüretini bu hakikatten almaktadır.
aynaya bakınız!
bir siz varsınız bir de sizden ayrı aynada belirmiş bir görüntü…esasen aynadaki görüntü aslına bağlıdır ve ondan ayrı tutulması ve düşünülmesi mümkün olmayan bir gölge varoluştur. görüntü aslın temsilcisidir; halifesidir.
allah’ın zıttı, karşıt cinsi, çocuğu vs. olmaz; ama bunlara ihtiyaç vardır. zira allah tüm manaları deneyimlemek istemektedir. kendisi için bunlar olamaz belki; ama halifesi için olur. böylece yeryüzüne ne kadar insan gelmişse aslında onların gözünden tüm hayatı ve evreni deneyimleyen hakk olmuş ve maksat gerçekleşmiştir.
ne kadar ilginç değil mi?
aslında tüm gözlerden bakan o; ama çoğu insanda bu bilinç örtülmüş durumda. ego dediğimiz de yine aynı hakkani bilincin kişide perdeli olması ve cehl içinde olma durumundan ibaret. ego gerçek bir varlık değil; tıpkı sıfır rakamı gibi o cehl haline işaret olsun diye üretilmiş bir kavram.
kendini bedenin karanlığına indirgemiş hakkani bilinç cehle düşüyor ve o seviyede hayatı tecrübe ediyor. sonra tekrar en baştaki saf haline dönmek için harekete geçiyor. kimi insanda bunu başarıyor; kiminde ise örtülü kalmaya devam ediyor.
