Meksika Peru Kolombiya Bolivya Paraguay Şili Küba
Bazen insanlara çok hayret ediyorum, gözünün önündekini bile yorumlama becerisini gösteremiyor.
latin amerika ülkeleri neden geri kaldı?
-sömürge idiler de ondan: geçersiz argüman, avustralya, yeni zellanda, kanada sömürge değil miydi?
-ırk faktörü: beyaz ari ırk üstün ırktır, gittiği yere medeniyet götürür. deri rengi koyulaştıkça seviyesi düşer. geçersizdir. hitler, slavları(slav=slave=köle) aşağı ırk görüyordu. ruslar, berlin’e dayanınca fikrini değiştirdi. siz de değiştirin.
– coğrafi faktör: mikro ölçekte pek geçerliliği yoktur ama makro ölçekte üzerinde çok ciddi durulması gereken bir konu.
– katolik-protestan: din anlayışı geri kalmışlığın sebebi olmaktan çok sonucudur demek daha doğru olacaktır.
ama dikkat derseniz bir şey çok açık. anglo saksonların gittiği her yer gelişmiş. latin ve müslüman bölgeleri ise geri kalmış.
sonuç: benim kanaatim; ispanya-portekiz ittifakını mağlup edip, dünya ticaret rotalarını ele geçiren ingiltere-hollanda biraderler büyük bir ranta kondular. bir de bunun üstüne amerika kıtasının keşfi ve oradan akan gelirler eklenince londra ve amsterdam’da muazzam bir sermaye birikimi gerçekleşti.
nasıl ki, alkol şişede durduğu gibi durmazsa, sermaye de aynen öyledir. kritik eşik aşılınca büyük toplumsal ve sosyolojik dönüşümlere sebep olur. altyapı ile beraber, din anlayışı da dahil bütün üst yapı unsurları değişirler.
işte bu nedenle, ingiltere ve hollanda dönemin en gelişmiş ülkeleri idi. gittikleri her yere kendi toplumsal ilişkilerini ve gerçekliklerini de götürdükleri için oralar da aynı şekilde kalkındılar.
not: çorak bir araziye ekeceğiniz ıslah edilmiş tohumlar filizlenmeyecektir. tıpkı bunun gibi gelişkin bir altyapıya sahip olmayan bir ülkenin kültür ve medeniyet sahasında atılım yapması mümkün değildir.
işte bu sebeple zamana uygun bir iktisadi altyapıya sahip olmak işin bir yönü, oraya ekeceğimiz fikir, sanat, marifet tohumları ise diğer yönüdür.
