“Onlar, inanınız ki Allah’tan daha çok sizden korkuyorlar. bu ise anlayışlı bir kavim olmadıklarındandır.” (haşr: 13)
“buradaki “fıkh” kelimesinden, “fetvaları anlamazlar” değil, imanın ne demek olduğunu anlamazlar manası murad edilmiştir.
ömrüme yemin olsun ki, fıkh ve fehm(anlayış) kelimelerinin ikisi de lugatte bir manadadır. araplar arasında eski ve yeni şivelerde ikisi de bir manada konuşulur.
Allahu teala’dan korkularının azlığı ve insanların saldırışını büyütmeleri, fıkıh azlıklarına havale ediliyor. bak bakalım bunların fakih olmamaları, fetvaların çeşitlerini bilmedikleri için mi, yoksa bizim anlattığımızı bilmedikleri için midir?
Peygamber Efendimiz (asm) kendisini ziyarete gelen bir cemaat hakkında fıkıh meselelerini değil; iman, amel ve ahlak esaslarını öğrenmelerini ve iyi hasletlerini anlatmaları üzerine:
“âlimdirler, hakîmdirler, fâkihdirler.” buyurmuştur.
halbuki bunların hiç biri diğer manada fıkıh meselelerini bilmezlerdi. zühri kabilesinden ibrahim’in oğlu sad’a (ra) “hangi şehir halkı daha fâkihdir?” diye sorulunca,
“Allahu teala’dan daha çok korkan” diye cevap vermekle fıkhın neticesine işaret etmiştir. çünkü ilmin bâtıni meyvesi fetva ve hükümler değil, takvadır.(takva=günahlardan sakınma)
(imam-ı gazali, ihya-i ulumud-din’den)
demek ki neymiş?
âlim= fâkih= fehm sahibi= anlayış sahibi
bu durumda metin ezbercisi tiplerin hükmü ne olur varın siz karar verin. hani şu hacı hoca, molla, prof vs. tipler…
biz ezber miktarına değil ahlaka bakalım.
Allah’a en yakın, en anlayışlı müslüman, güzel ahlak sahibi olan müslümandır.
ancak görünüşe aldanmamak lazımdır. mesela, vefat eden evliyadan bir zatı Allah küçük bir kedi yavrusunu soğuktan donmaktan kurtardığı için affetmiş ve onu dost edinmiştir.
o zaman biz de kedileri koruyalım kollayalım, Allah bize de evliyalık versin.
oldu mu şimdi?
bir velinin kainatı Allah’ı esma tecellisi olarak görmesi ve sonucunda tüm mahlukata karşı şefkat hissi duyması başka bir şey, ego kaynaklı veya gelişigüzel hayvan sevgisi başka bir şeydir.
etrafta bol bol görürsünüz. hayvanları savunmak için insanlara küfreden, hakaret eden, saldıran tipleri… bunlar şefkatli falan değil düpedüz hastalıklı insanlardır. günümüzdeki hayvanseverler hemen hemen tamamıyla böyledir.
güzel ahlak olan şefkat, ancak tevhid idrakından doğan, her bir mahluku Allah’ın bir ayeti olarak gören kimseye mahsustur.(kainat, kevnî/oluışsal bir kuran’dır. her bir varlık o kitaptaki bir ayettir)
diğer tüm ahlaki şubeleri de siz verdiğim bu örneğe kıyas edebilirsiniz. esasen tevhid idrakından doğmayan dürüstlük bile ayrıca bir hastalıktır.
