Normal bir insandaki bilinçaltı ümraniye çöplüğünden beterdir.
o çöplük insan üzerinde büyük bir gerilim ve huzursuzluk oluşturur. bu noktada iki çözüm yolu mevcuttur:
1. çöplüğü temizlemek
2. üstünü örtmek
tasavvuftaki kalp ve nefs temizlikleri sözü edilen çöplüğün tamamen ortadan kaldırılması ve elde edilen arazinin de meyve bahçe olarak değerlendirilmesini öngörür(temizlenmiş bilinçaltına irfan ağaçları dikilir, marifet meyveleri devşirilir).
alkol ve sair müsekkerat ise iki yönlü çalışır. bir yandan çöplüğün üstünü örterken diğer yandan günlük bilinci büyük ölçüde devre dışı bırakıp çöplüğün oluşturduğu yüksek basıncı tahliye eder. böylece belirli bir rahatlama oluşur içen kişide. ancak bilinç denetiminin kalkması ile dışa vurulan bir takım sapkın hareketler toplumca hoş görülmez. çevrede tepki uyandırır.
rahatlıkla şöyle bir iddiada bulunabiliriz: bir kimse alkol veya sair müsekkerata ne kadar düşkünse, o kimsenin bilinçaltı o derece kirlidir ve kişide oluşturduğu iç gerilim o kadar yüksektir…
