Bunlar, geçmiş ümmetlerin yüce hakka en yakın olanlarıdır..
bunlar, Muhammedîlerin bir arka safındadırlar.
sebebi: Allah-u taâlâ’yı talep ettiler.. ama ona: isa, meryem ve ruhulkudüsü ortak ettiler…
sonra:
“bunlar aynı ruhtur bölünme kabul etmez” dediler..
sonra:
Allah-u taâlâ’nın kadim varlığını, isa’nın mahluk varlığında gördüler.. bu yolda söz söylediler…
tevhid ehli derecesinden düştüler..
ancak bunlar: Muhammedîlere diğerlerinden daha yakındır..
şundan ki: Allah’ı insanda müşahede edenin müşahedesi(kemâl itibarı ile), Allah’ı mahlukatın diğer çeşitlerinde müşahede edenlerin tümünden daha üstündür..
onların bu manayı, isa’nın hakikatında müşahede etmeleri, sonunda onları hakikati keşfe götürür.. haliyle, iş meydana çıktıktan sonra..
o zaman bilirler ki: âdemoğlu, karşılıklı duran aynalar gibidir.. onların her birinde, diğerinde ne varsa.. onda da vardır..
işte o vakit, yüce Allah’ı kendilerinde müşahede eder, onun mutlak tevhid yolunu tutarlar.. muvahhidler derecesine yükselirler…
ama, uzaklık köprüsünü geçtikten sonra..
(alıntı-insan-ı kâmil, abdülkerim ceylî)
not: hristiyanların zaman içinde sözü edilen hatalarını fark edip gidereceği ve nihayet ahir zamanda islam’ın tevhid ilkesine ulaşacağı rivayet edilmiştir.
