“Daha önce, kur’an cümlelerinden bazılarında tereddüt hâsıl oldu. onların tatbikinden aciz kaldım. Allah’ın inayeti ile, o vesveselerin def’inde nefsime şöyle demekten başka çare bulamadım:
-gerçekten sen, bu nazm-ı kur’ani’nin Allah kelâmı olduğunu biliyor ve inanıyor musun, yoksa inanmıyor musun?
şayet inanmıyorsan, bahis dışısın ve kâfirsin… eğer inanıyorsan, kusur senin anlayışındadır; kur’an nazmında değil. zira, yerin ve semaların yaratıcısı halikın kelâmıdır. akılları ve idraki yaratan zatın kelâmıdır.
vakta ki, yüce sultan hakkın fazlı ile Allah kelâmının hakikatına iman hâsıl oldu; o vesveseler dahi, izmihlale uğradı; kaybolup gitti. tereddütten dahi necat buldum.
şu anda ise, Allahu teala’nın fazlı ile iş o dereceye ulaştı ki, kur’an nazmından yana, bir yerde benim için, idrak kusurundan dolayı bir tereddüt mecali olsa, o yer kur’an’a imanın artmasına sebep olmaktadır. yine bu tereddüt, kur’an’da icazın* zuhuruna sebep olmaktadır.
şimdi, ondaki icaz bölümlerinin muğlak yanlarını tasavvur ediyorum. bu müşkil cihetleri dahi, tam manası ile olsa bir belağate ve fesahate hamlediyorum ki, beşer onları anlamaktan yana acizdir. şunun için ki, o, icazın da ihtirasın da ötesindedir.
kur’an’i anlamamakta hasıl olan iman, onu.anlamakta yoktur. zira onu anlamamakta, icaz yolunun inkişafı bulunmaktadır; halbuki böyle bir şey anlamak suretinde yoktur.
sübhan Allah… ne hikmettir ki, kur’an’ı anlamayış, bir kavmin dalâletine ve Allah kelâmını inkâr etmelerine sebep olurken, bir başka kavmin dahi kur’an’a imanda kemaline sebep olmaktadır; onları hidayete götürür. onunla bazılarına hidayet verirken, bazılarını da dalâlete düşürür.
rabbimiz, katından bize rahmet ver; işimizde bizim için muvaffakiyet hazırla…
vesselam…”
(mektubat-ı rabbani, 441. mektup)
