Savaşlar tamamen deterministik süreçlerdir. yüzeysel bakış açı sahiplerine çok ters gelecek belki ama savaşlar insan iradesine bağlı değildir.
savaşları depremlere kıyas edebilirsiniz. nasıl ki sürekli hareket halindeki yeryüzü plakaları bir noktada birbirlerini sıkıştırıyorlar ve en sonunda deprem şeklinde kırılıp tekrar yollarına devam ediyorlarsa, siyasi askeri ekonomik güç odakları da aynı plakalar gibi birbirleri ile etkileşime girerler. bir noktadan sonra kırılma kaçınılmazdır.
bu noktada insan iradesi tamamen kendini aşan güçlerin enstrümanı konumundadır. söz gelimi ingiltere üzerinde güneş batmayan imparatorluk haline gelince, almanya da ona meydan okuyacak bir güce erişmiş durumdadır. almanya’nın durma şansı olmadığı gibi ingiltere’nin de “kan dökmeye değmez, buyur dünya hakimiyeti senin olsun” deme şansı asla yoktur. sonuçta kozlar paylaşılacak ve güçlerden biri tasfiye olacaktır.
evet savaşların gerçek sebebi, siyasi askeri ekonomik güçlerin fay hatlarında karşı karşıya kalmalarıdır. ancak hiçbir güç bunu tüm çıplaklığı ile belirtemez. onun yerine ideolojik bir kılıf giydirir. buna mecburdur. zira savaş için avamın mobilize edilmesi gerekir. avama mevzuyu tüm çıplaklığı ile sunamazsanız. başta din olmak üzere ideolojik kılıf zorunludur. aynı zamanda savaşa görece bir meşruiyet kazandırmış olursunuz.
kısaca ideoloji ve dinler ambalajdır. gerçek içerik ise ambalajın altında saklıdır.
