Ölüm Uykunun Kardeşidir
Kul haketmeden, layık olmadığı halde, lutuflarda, ihsânlarda bulunan Allah’tan dilenen şeyler. Allah öyle bir Allah’tır ki, insanlar ümitsizliğe düştükten, bunaldıktan sonra yağmur yağdırır.
nice uzaklıklar vardır, yakınlığa sebep olur. nice kutlu suçlar vardır, tövbeye sebep olur. nice kutluluklar vardır, kötülük isteğinden meydana gelir. bütün bunlar “gerçekten de Allah’ın kötülükleri iyiliklere döndürdüğünün” bilinmesi içindir. (bu başlıkta geçen; “Allah öyle bir Allah’tır ki..” şurâ sûresi’nin 28. âyetinden alınmıştır. cenâb-ı hakk’ın “kötülükleri iyiliklere döndürdüğünün…” ibaresi furkan sûresi’nin 70. âyetinden alınmıştır)
1780 • ey Allah’a sığınan kişi! sabah küçük haşirdir. büyük haşri* onunla kıyas et. (insan her gece uykuya dalınca ölü gibi olur. malından, mülkünden, sevdiklerinden alakasını keser. rüyalar âlemine dalar. sabah uyandığı zaman, sanki ruhu bedenine geri gelmiş gibidir. aklı başına gelir. düşünmeye başlar. dünya meşguliyeti yine yakasına yapışır, işte bu uyanış, uyku âleminden dünyaya dönüş, hayata yeniden başlayış, “küçük haşir”dir. “büyük haşir”; insan öldükten sonra ruhu âlem-i berzaha vasıl olur. kıyamet sabahına kadar, o âlemde kalır, israfil’in sûru üfrülünce herkes uykudan uyanır gibi kalkarlar. ruhlar, kendi bedenlerine girer. mevlana; “bu iki uyanışı birbiriyle mukayese et.” diye
buyuruyor)
• can nasıl balçığa doğru uçarsa, amel defteri, yaptığımız işlerin yazıldığı
defter de sağa, sola öyle uçar.
• iyiliğe, kötülüğe dair dün ne yaptı ise, ne huy edindi ise, ne işler işledi ise,
onların yazılı olduğu cömertlik, yahut nekeslik defterini insanın avucuna koyarlar.
• kıyamet gününün seherinde, uykudan uyanınca, kula yaptığı hayır ve şer
gelir çatar.
• riyazatı huy edinmişse, uyandığı zaman yanına o gelir.
• dün hamlık etmiş, kötülükte, azgınlıkta bulunmuş ise, amel deferi, yas defteri gibi, sol tarafından verilir.
• dün tertemiz bir hayat sürmüş, kötülüklerden çekinmiş, dindar olarak
yaşamış ise, uyanınca değer biçilmez inciyi elde eder.
• bizim geceki uykumuz ve sabah uyanmamız, ölümle mahşere iki şahittir.
• küçük haşir bu büyük haşri gösterir. küçük ölüm de büyük ölümü
hatırlatır. küçük haşir, uykudan uyanışı; büyük haşır ise, israfil’in sûru ile dirilmeyi, mahşerde toplanmayı; küçük ölüm, uykuya varışı; büyük ölüm dünyaya gözümüzü kapayışı, azrail’in ruhumuzu alışını ifade ediyor.
• buradaki amel defterlerimiz, hayalîdir, gizlidir. büyük mahşerde ise o
defterler, apaçık meydana çıkacak.
• bu hayal burada gizlidir. eseri görünmez. fakat bu hayal orada
suretlere bürünür.
• mühendise bak, yere tohum eker gibi gönlüne bir ev yapma fikrinin,
hayalini kor.
• o hayal içten gelir, dışta belirir, bir ev olur. adeta yerden tohumların baş
kaldırdıkları gibi, dışarıya çıkar, görünür.
• gönülde yer tutan her hayal, mahşer günü bir sûrete bürünüp görünecektir.
• o mühendisin gönlünde kurduğu hayali, tohum bitirme kabiliyetindeki bir
yere ekilmiş, orada yeşermiş, yetişmiş bir nebat say.
mühendisin tasavvurları gibi, mahşerde de insanlar mezarlarından baş kaldırdıkları zaman; “halk niyetlerine, tasavvurlarına göre dirilecektir.” hadîsi gereğince, gönüllerdeki niyetlere ve hayallere göre görünecektir. yani insanın içindeki her bir hayal ve niyeti, mahşer gününde birer sûrete bürünerek meydana çıkacaktır.
• bu iki mahşeri, küçük mahşer ile büyük mahşeri hulasa ederek
anlatmaktan maksadım, müminlerin kıssadan bir hisse almaları içindir.
(mesnevi’den)
