Step süvarileri kabaca m.s. 500 ile m.s. 1500 arasında tüm dünyayı kasıp kavurmuştu. yine aynı tarihler arasında dünyanın siyasi ve askeri tarihini yazan onlardı.
tüfeğin icadı ile step süvarileri kan kaybetmeye başladılar. zira tüfek, ok ve yay karşısında tartışmasız üstünlüğe sahipti. ancak step süvarileri ve yükseliş sebebi oldukları kültür ve medeniyet bir anda çökmedi elbette; çünkü ateşli silahların gerek gelişimi, gerekse de uygun bir doktrin altında kullanımı zaman almıştı.
tüfeği uygun bir taktikle kullanmayı başaranlar evvela ispanyollar oldu. tercio denilen bir formasyon geliştirmişlerdi. tercio kare şeklinde sıkışık düzen piyade birliği idi. tüfekçi ve kargıcılardan oluşuyordu. tüfekçiler düşmana sürekli ateş ediyor ve düşman yakına geldiğinde de kargıcılar derhal birliği kirpi dikenleri gibi korumaya alıyordu. https://youtu.be/wacoeka2zs8?si=opdeqhbkfnbyhobf
ispanyollar bir asrı geçkin bir süre tercio birlikleri ile avrupanın ve de osmanlının canına okudular. tercio birliklerine karşı hat oluşturup dönüşümlü saflar halinde tüfek atışı yaparak biraz olsun karşı koymayı başaranlar ise hollandalılar olmuştu.
evet ispanyollar 16. asırda ve 17. asrın başlarına kadar avrupanın baskın gücü idiler; ama bunu milliyetçi bir eksende düşünmeyiniz. zira o devirde milliyetçilik henüz bilinmiyordu. ideoloji din esaslı idi. çatışma katoliklerin önderi ispanyollar ve onlara isyan eden protestan ülke ve prenslikler arasında cereyan ediyordu.
isveç kralı ve protestan lider gustaf adolf, yaptığı askeri reformlar ile ispanyol tercio’larını darmadağın etmeyi başardı. kral, hollandalıların dönüşümlü saflar halinde ateş hatlarını daha da geliştirdi ve altılı ardışık saflar haline getirdi. ayrıca o zamana kadar toplar çok ağır imal ediliyor ve bir kere konumlanınca bir daha yerinden oynatmak mümkün olmuyordu. gustaf adolf, hafif sahra topçusunu geliştirdi ve bunları tercio’lara karşı kullandı. tercio’lar sıkışık düzende oldukları için gelen gülle birliğe büyük zarar veriyordu. oysa isveç askerleri hat düzeninde olduğu için gülle ancak denk geldiği sırayı götürüyordu.
gustaf adolf’un bu başarısını gören fransızlar modeli derhal kopyaladılar. hatta işi daha da ileri götürüp üçlü saf düzenine geçtiler. bu yolla hattı uzatıp aynı anda ateş eden tüfek sayısını artırmış oldular. böylece tercio’ların ve ispanyolların sonu nihayet gelmiş oldu.
bu yeni askeri sistem hızla avrupa ve rusya’ya yayıldı. artık step süvarileri ve bu askeri düzen üzerine inşa edilmiş devletler hızla çöküşe geçtiler. bir zamanlar moskova’yı titreten ve haraca kesen step süvarileri, 1700’lerden itibaren rus tüfekleri ve topçusu karşısında havlu atmak zorunda kaldılar. napolyon, mısır seferi esnasında karşısına çıkan klasik memluk süvarisini dakikalar içinde yok etti; ki aynı memluk süvarisi vakti zamanında moğol ordusunu durdurabilmişti.
malum osmanlı o kadar kolay pes etmedi. orduyu batı örneğine göre modernize etmeyi denedi. ancak başka etkenler de söz konusu olduğundan(şimdi o konulara girmeyelim), bir türlü batı ile boy ölçüşebilecek askeri unsurlar ortaya koyamadı.
bin yıllık bir üstünlük ve hakimiyet devresinden sonra step süvarilerinin sonu işte böyle geldi.
