Ego/nefs kaynaklıdır. ego dediğimiz olgu, şuurun bedene inhisar etmesi, kendini bedenle sınırlı görmesi ve bütünden kopup yerelleşmesi sonucunda ortaya çıkar. ancak bu görüş gerçek değildir ve yalnızca zandan ibarettir.
devâsa bir çevrede, sayısız varlığın ortasında kendini yalnız, çaresiz, yalıtılmış hisseden şuur, elbet güvensizlik, korku, istinatsızlık hissi duyacaktır.
korku ve güvensizliğini telafi etmek için çoğu zaman kolay yola sapıp sahte çözümlere itibar edecektir. alkol vs. ile zihnini uyuşturma, kendi kimliğini grup kimliği içinde eriterek yalnızlığından kurtulma gibi bir çok eğreti çözümleri deneyecektir.
lâkin bunların hiçbiri sorunun gerçek çözümü değildir ve faydadan ziyade ekstra problemler çıkarırlar.
gerçek çözüm egoyu ezmek ve bütüne geri dönmektir. aslında olan biten bir şey yoktur sadece bir yalanın, ilüzyonun son bulması vardır, ki tasavvufta fenâ tâbir edilir.
peki egoyu ezip bütüne nasıl geri dönebiliriz?
bunun kolay bir yolu yoktur. kolay olduğu yönünde iddiada bulunanlar bu işin pazarlamacıları ve şarlatanlarıdır.
düzenli, disiplinli bir mesnevi okuması yapmak (her gün bir parça) bu işin girizgâhı olabilir.
