Hz. İsa’nın kalbi, insan-ı kâmil olmak hasebiyle, şeffaf ve berrak bir aynadır ve güneş aynen o kalbe aksedip yerleşmiştir.
bu noktada bir hristiyan; güneşin, güneş ışığının ve aynanın aynı şey olduğunu düşünerek istikametten ayrılmaktadır. halbuki bu üçü farklı şeylerdir.
ikincisi, güneşe ayna olmak yalnızca hz. isa’ya özgü bir yetenek değildir. tüm insanlarda aynı yetenek vardır. yani gereklerini yerine getirmek şartıyla, her bir insan ferdi güneşe ayna olacak kadar berrak ve şeffaf bir kalbe sahip olma potansiyelini taşır.
üçüncü olarak, bu noktada örtülü bir hakikat daha vardır ki, o da insan-ı kâmil’in kalbine yönelmeden güneşin görülemeyeceği ve güneşe ulaşılamayacağı gerçeğidir. bu noktada insan-ı kâmil’i reddeden kimse, iblisin yoluna girmiş ve ona yoldaş olmuştur. çok ilginçtir ki, insan-ı kamil’in inkarcıları(hariciler gibi), genelde aşırı derece kuran-sünnet vurgusu yaparlar. bir tür psikolojik telafi mekanizması olsa gerektir bu tavır.
hariciler, kuran’ı herkesten iyi bilen ve alınları secde etmekten nasır tutmuş kimseler idi. hz. ali’yi inkar etmekle güneşi kaybettiler. dolayısıyla ilimleri de ibadetleri de tamamen boşa gitti. bu adamlar niçin divanece ibadet ediyorlardı? elbette inkardan(güneşi kaybetmekten) doğan iç gerilimi gidermek için. ancak inkar olduğu müddetçe ibadet, deniz suyu içmek gibi etki ediyordu. ne kadar içerlerse içsinler kanma hissi ve huzur hali oluşmuyordu. halbuki gidip baksalar, hz. ali’nin tembel tembel yatan seyisinin bile huzur halinde olduğunu göreceklerdi.
ve son olarak şunu da ilave edeyim ki, kelime-i tevhid’in ikinci kısmı olan “muhammedün resulullah” lafzı asaleten son peygambere işaret etse de, zımnen onun gölgelerine, yani diğer insan-ı kamiller’e dek uzanmaktadır.
