İnsan “hiç”i bulmadan “hep”i, “mutlak”ı bulamaz. evet, nefs yönünden hiçe gidersen, ruh yönünden hep’i bulursun. insan bir “yok” değildir, mahiyeti yokluk olan bir varlıktır.
bu ikisi aynı şey değildir. mesela “sıfır” kavramı da mahiyeti yokluk olan bir varlıktır.
O ‘ nun sanatı
(yok) bir (var)dır;
geçit vermez;
dar mı, dardır!
(yok) bir (yok)tur;
akıl ermez.
ne de çoktur!
(var) bir (yok)tur;
yusyuvarlak
dönen oktur.
(var) bir (var)dır;
O’na varmak…
bu kadardır!
gerçek varlık sadece Allah’tır(la ilahe illallah). ikinci bir varlık olmadığından sanatını yokluk üzerinde gösterdi. bir heykeltraş nasıl ki malzeme olarak çamuru kullanır, o da malzeme olarak “yokluk”u kullandı.
iyi ama, “yok” yoktur deme! yok bir varlıktır. koskoca matematik bile sıfır üzerine kurulu görmüyor musun? hariçte/dışta Allah’ın vücudundan başkası bulunmaz. o bütün varlığı ilminde(teşbihte hata olmasın hayalinde) yarattı. ancak zannetmeyiniz ki alem sadece boş bir hayal veya ilüzyondur. bilakis eşyanın hakikati sabittir. materyalistlere nazire yaparcasına sabittir. ama eşyanın(varlığın) mahiyetleri yokluktur.
hayal kuran birisi nasıl ki hayal etmeyi bıraktığı anda o hayali varlıklar bir anda yokluğa karışır, aynı şekilde tüm varlık ancak her an onun var etmesi ve varlıkta tutması ile devam eder. çünkü o kayyum’dur. ayet-el kürsi’de bu gayet güzel açıklanır.
aynı şekilde insan dahi mahiyeti yokluk olan bir varlıktır. bu, “aslında ben yokum” demek değildir. mülk onundur demektir.
Allah hiçbir hükümle mahkum ve hiçbir ilimle malum değildir.
