Kuran Ayetleri Niçin Aynen Alınamaz
“Hz. Ömer, bir gün yalnız kaldığında düşünceye daldı ve ibni abbâs’a haber göndererek:
“bu ümmet kitabı bir, peygamberi bir ve kıblesi bir olduğu halde niçin görüş ayrılığı ve anlaşmazlığa düşüyor?” diye sordu.
ibni abbâs :
“yâ emîr el-mü’minîn, kur’ân bizim devrimizde indiği için biz onu okurken hangi âyetin ne zaman, niçin ve ne hakkında indiğini biliyoruz. bizden sonra gelenler ise, kur’ân’ı okurlar, fakat hangi âyetin ne zaman ve ne hakkında indiğini bilemedikleri için, her birinin görüşü elbette ayrı olacak ve görüşler ayrı olunca anlaşamayıp çekişeceklerdir” dedi.
durumdan üzgün olup çare arayan hz. ömer, ibni abbâs’ın bu cevâbından dolayı daha da canı sıkılarak kızdı ve ibni abbâs’ı azarladı. ibni abbâs da kalkıp gitti. fakat hz. ömer sonradan düşünüp ibni abbâs’ın görüşünü yerinde buldu ve onu bir daha çağırtıp bu sefer tebrik etti.” (hayat-üs sahabe c.3 s.687, el –kenz c.1,s.228 said b. mansur, hatip el-cami’den)
biz kısaca bu meseleye bağlam bilgisi diyoruz.
ayetler mutlaka belirli bir olay üzerine çözüm sunmak için inmiştir. eğer bizler o ayetin inişi esnasındaki arka planı bilmiyorsak, ayetler havada kalacaktır. bu noktadan sonra ayetlere anlam vermek yakıştırma hatta belki uydurma anlamlar yüklemeden öteye gidemeyebilir.
ister inanın ister inanmayın, bizler bugün ayetlerin inişindeki arka planların çoğunu doğru düzgün bilmiyoruz. halbuki tefekkürde meşhur bir kaidedir ki, “her bilgi ancak belli bir çerçevede doğrudur”. yani bağlamı belirsiz olan bilgi, bilgi değildir. çerçevesinden taşan bilgi, tamamen başka hatta ters anlamlara bile evrilebilir.
o yüzden kuran ayetlerini ancak ehil olan kimseler ele alıp yorumlayabilir. günümüzde çok yaygın olan, ayetleri gelişigüzel kullanmak çok yanlış sonuçlara götürecektir bizi. belki de dinin tahrip olmasına neden olacaktır.
benim bu noktadaki önerim mesnevi okumaktır. mesnevi, mevlana hazretlerinin kuran anlayışı ve yorumudur. yani böylelikle kuran’ı kendimiz okuyup hatalı yorumlama riskine girmek yerine, mevlana’nın yorumuna müracaat etmiş olmaktayız.
