Atatürk Ateist Miydi Sorunsalı

Meşhur bilim felsefecisi paul feyerabend şöyle der:

“japonya, 19. asırdaki askeri yenilgilerinin sonucunda batının bilimini ve yöntemini almayı uygun gördü. bilimi kullanmak için onun ardında yatan ideolojiyi almak gerektiğini dahi fark ettiler.

japonlar batının dünya görüşünü barbarca bulmalarına rağmen, medeniyet kampı değiştirmeyi ve batı dünyasına dahil olmayı sırf ayakta kalabilmek için kabul ettiler. batının dünya görüşünün evrenin doğru bir anlatımı olduğuna inanmıyorlardı; ama daha iyi silahlar yapmalarına imkan sağlayacağı için bu gerçeği göz ardı ettiler”.

japonların idrak ettiğini elbette son dönem osmanlı aydınları da az çok fark etmişlerdi. bu nedenle batı kampına dahil olmak için gereken radikal tavrı göstermekten bir an bile çekinmediler. zira türk milletinin ayakta kalabilmesi için kesin bir zorunluluk olarak görüyorlardı bunu. bu noktada kimsenin göz yaşına bakmadılar.

kendi içlerinde inanıp inanmadıkları ise karışık ve çetrefil bir mevzudur. sezgilerim beni yanıltmıyorsa çoğunun içten içe inandıklarını; ama bunu göstermekten şiddetle kaçındıklarını düşünüyorum; çünkü uygulamak zorunda oldukları dönüşüm politikasını zedelemek istemiyorlardı.

onların bu kadar tavizsiz ve radikal olmasının sebebi yaşadıkları ağır travmalardı. koskoca osmanlı kocayınca yunan’a, sırb’a, bulgar’a maskara olmuştu çünkü. yunan, sırp, bulgar dediğin nedir ki? dünün osmanlı vilayetleri…

ancak şu gerçeği de belirtmek zorundayım: toplumsal ilişkilerde beyan esastır. niyet okuyuculuğu yapmak abestir ve geçersizdir. biz kimsenin niyetine dair spekülasyon yapamayız. zâhiren kim nasıl bir tavır almışsa ve nasıl görünüyorsa, biz onu öyle kabul ederiz. bitti…

not: son dönem osmanlı aydınları hem doğulu hem de batılı eğitim almışlardı. dolayısıyla oldukça ilginç bir nesildir onlar. sonraki nesiller ise sadece batılı ve tek yönlü bir eğitime maruz kaldılar. bu nedenle sonraki nesiller son derece güdük kalmıştır. tefekkür mekanizmaları dumura uğramıştır. ortalığı kemalist denen sığ, objektiflikten uzak, at gözlüklü, kuzey kore’li muadilleri gibi kült tapınıcıları kaplamıştır. bunların hiçbir fikrine itibar edilmez…