Demokrasi islam’a aykırı bir rejim midir?
en başta bu sorunun kendisi sakattır; çünkü yönetim şekli, iktisadi altyapının bir işlevidir. üretim tarzına göre, yönetim şekli değişir.
bir tarım toplumunda, feodal ilişkiler geçerlidir. yönetim, büyük toprak sahiplerinin elindedir; kontlar, lordlar, beyler, daimyolar gibi. baştaki hükümdar, kral, padişah, sultan, şogun ise coğrafyaya ve şartlara göre değişken güçte olabilir. kimi zaman hükümdar, lordlar/beyler heyeti başkanından öteye gidemezken, kimi yerde de mutlak hükümdar olabilir. osmanlı’da beylere kalıcı toprak mülkiyeti verilmemesinin sebebi, merkezi güçlü tutmak içindir. tarım toplumlarında, beyler ile merkezdeki hükümdarın güç çekişmeleri, düzenin temel karakteristiğidir.
padişahlığın, krallığın ve benzeri rejimlerin gayri islami olduğu söylenemez; çünkü ruhun altyapı kurumları üzerinde belirleyiciliği yoktur; yani semavi kurallarla rejimi biçimlendiremezsiniz; ama belli bir renk verebilirsiniz. kölelik kurumu için de aynı hüküm geçerlidir. kölelik dönemsel iktisadi altyapı ilişkilerinden doğan bir uygulamadır. iktisadi altyapı değişmeden, köleliğin kaldırılması mümkün olmaz. farzı muhal, Allah emretseydi bile ancak görünüşte kaldıralabilirdi; gerçekte ise başka adlar altında uygulama aynen devam ederdi. mesela, Allah bize modern bir kölelikten başka bir şey olmayan ücretli işçiliği kaldırmayı emretse, kaldırabilir miyiz? böyle bir şey mümkün mü? bu ancak gelecekte robotların gelişimiyle bir ölçüde başarılabilir.
sonuç; islam’da idare şekli yoktur, idare ruhu vardır. idare şekli, dönemsel iktisadi altyapı tarafından belirlenir. demokrasi, islami bir ruhla işletilirse islami olur.
(bkz: demokrasinin özü/#65776068)
