Pek çok kişi, hukukun eğitimli veya bilinçli insanların olduğu yerde gelişmiş olduğunu zanneder. halbuki meselenin özü başkadır.
dikkat edin batı’da gelişkin bir hukuk sistemi varken, doğu toplumları hemen her zaman despotik yönetimlere sahip olmuştur.
bunun sebebini batı’daki toprak düzeninde aramak gerekir. batı toplumlarında büyük toprak sahipleri vardır. lordlar, kontlar, dükler vs…bunların her biri toprakların bizzat sahibidir ve kendilerine sadık askeri güçleri vardır. kral dahi genellikle lordlar heyeti başkanı gibi bir konumdadır. (kral ile lordlar arasındaki güç dengesi zamana göre değişkendir)
hukuk, güç sahipleri arsındaki sınır çizgilerinden doğar. hukuk aslında güç sahipleri arasındaki dehşet dengesinin bir başka ifadesidir.
hukukun iyi niyetli veya adalet duygusu gelişmiş yöneticiler eliyle gelişeceğini sanmak büyük yanılgıdır. en iyi niyetli bir yönetici bile gücünü sürekli genişletmek eğilimindedir. bu insanda tabii bir yönelimdir. bir sınıra çarpıncaya kadar gücünü genişletecektir. bunu durdurmanın herhangi bir yolu yoktur. ateş yakar, su ıslatır…
işte o çarptığı sınır bir başka güç sahibinin alanıdır artık. onun haklarına saygısızlık yapamazsınız; çünkü gerekirse elindeki güçle kendini savunacaktır.
doğu toplumlarında ise bağımsız toprak ve güç sahipleri olmamıştır. merkezi iktidarı güçlü tutmak için kasıtlı olarak böyle bir sistem kurulmuştur. ancak bu sistemin de olumsuz yönü despotizm olmuştur. hukuk sistemi gelişememiştir.
sanayi toplumlarında da aynı ilke geçerlidir. batı’da özel sektörün gelişmiş olması, birbirinden bağımsız çok sayıda ekonomik ve siyasi güç odağının ortaya çıkmasını sağlamıştır. işte bu güç odakları arasındaki denge de gelişmiş bir hukuk düzeni gerektirmiştir. sanayinin gelişip yeterince derinleşemediği ülkelerde veya bağımsız güç odaklarının oluşmasına izin verilmeyen sosyalist rejimlerde elbette hukuktan bahsedilemez.
türkiye 500 milyar dolar ihracat yapmayı başarsın, bugün şikayet ettiğimiz sorunların pek çoğunun kendiliğinden yok olduğunu görürdük.
minimal devlet + çok sayıda ekonomik ve siyasi güç odağı= gelişmiş bir hukuk, gelişmiş bir toplum, özgürlükler…
