Kabz ve bast, dervişin yaşadığı daimi hallerdendir. derviş zamana endeksli olarak sinüzoidal bir dalgalanma içindedir.
kabz haliyle bir tür sıkılma, bunalma, kriz durumu içine girer. ancak krizden çıkışla beraber yeni ilimler, açılımlar görülür.
küçük çevrimlere ek olarak, bir de, uzun dönemlerde görülen devasa kabz halleri vardır. bunlar o kimseyi resmen kıvrandırır ama sonucunda şuurda muazzam sıçramalar, hal ve gidişatta stratejik değişimler vuku bulur. bu değişimler topyekün dünya görüşünün yenilenmesi çapında olabilir.
kısacası kabz, şuurun yeniden yapılanma amacıyla dağılması, çökmesi anlamına gelir. eski binayı yıkıp yerine yeni bina yapmak gibidir.
bu tür haller yaşamayan, ömrü boyunca hep aynı klişelere ve tekerlemelere saplanmış kimselerde diyalektik süreç işlemiyor ve şuur ilerlemiyor demektir.
