“Görmedin mi allah nasıl bir misâl getirdi: hoş bir kelime (olan kelime-i tevhîd), kökü yerde sâbit, dalları gökte olan güzel bir ağaca benzer. (o ağaç), rabb’inin izniyle her zaman meyvesini verir durur. (kulu hakk’a yüceltir ve o’nun ebedî dostluğuna kavuşturur.) öğüt alsınlar diye allah, insanlara böyle misaller verir.
kötü sözün (küfür ve îmansızlığın) misâli ise, gövdesi yerden koparılmış, o yüzden ayakta durma imkânı olmayan (kötü) bir ağaca benzer.” (ibrâhîm, 24-26)
ibn-i abbâs -rahmetullahi aleyh- bu âyet-i kerîmelerin îzâhında şunları söyler:
“burada kelime-i şehâdete işâret vardır. kökü, mü’min kulun sözünde ve kalbinde, dalları ise göklerdedir. bu yüzden mü’minlerin amelleri semâlara yükselir. kelime-i habîse (çirkin söz) ise, şirk, küfür ve îmansızlık belirten sözdür. onunla hiçbir amel kabul edilmez.”
kelime-i tayyibe yani güzel söz “lâ ilahe illallah muhammedün resulullah”tır. bu söz cennetin anahtarıdır. bu sözü tüm kalbiyle benimsememiş olan kimseye göklerin kapıları asla açılmaz. o kimse melekût boyutuna geçemez.
melekût boyutuna şuurunu yükselten kimse için ağaç misali verilmiştir. bu ağacın kökleri ve gövdesi madde aleminde, dalları ve yaprakları enerjetik boyutta, tatlı meyveleri ise melekût alemindedir. bunlar koparıldığında anında yerine yenisi gelen cennet meyveleridir. meyvenin hakikati ise ilimler, marifetler ve esma nurlarıdır. bunlar cennetin latif ortamında meyve suretinde gözükürler ama aslında saf nurdurlar. diğer cennet nimetlerini de buna kıyas edebilirsiniz.
