Hadisler ancak sistem kurucuları için kaynaktır. bizim onları gelişigüzel kullanmaya kalkmamız kimi zaman tamiri mümkün olmayan zararlara yol açar.
son derece yanlış ve çarpık görüşler, üstelik peygambere refere edilerek dolaşıma sunulmuş olur. bu çarpık görüşler peygambere refere edildiği için bir tarafta inkarcıların bir tarafta da rasyonalitesini tamamen yitirmiş dogmatiklerin türemesine yol açar.
çok basit gibi görülen bir eylemin ne derece korkunç sonuçlar doğurabileceğine inanamazsınız.
mesela ebu hanife bir sistem kurucusudur. siz ona daha önce duymadığı bir hadis götürecek olsanız, ebu hanife o hadisi kendi sisteminde bir yere oturtmayı deneyecektir. eğer bunu yapamazsa hadisi değerlendirme dışı bırakacak ve rafa kaldıracaktır.
dikkat edin! hadisi reddetmiyor. sadece bağlamını tespit edemediği için o hadisi değerlendirme dışı bırakıyor. zira gayet mümkündür ki, başka bir sistem kurucusu çıkıp o hadisin bağlamını başarıyla tespit eder ve nice hayırların kapısını açar.
o yüzden bizim yapmamız gereken şudur: bir hadis-i şerifi anlamak veya sunmak mı istiyoruz? o zaman o hadisi mesela mesnevi’den pasajıyla beraber alacağız. mevlana o hadisi hangi çerçevede işlemiş ve anlamlandırmışsa onunla yetineceğiz. yolun başında olanların sistem kurucularının gölgesinden çıkması, kesinlikle sapmayla sonuçlanır.
aksi bir tutumun bozuk ve çarpık görüşleri toplumda yayması yanında, bir diğer etkisi de kişinin iç aleminde yaptığı ağır tahribattır. yöntemsiz davranan kişi, her geçen gün gelişmeyi bırakın ancak evhamını vesvesesini artırır.
düşünün adam ayet veya hadis okuyor; gelişmek bir yana, iç alemi daha da beter karışıyor. kişi evhama müptela oluyor. bu şekilde devam eden kişi müthiş saplantılı, obsesif, dogmatik biri olup çıkar. hatta iş çok daha vahim noktalara kadar gidebilir.
niçin böyle oluyor?
çünkü alınan bilgi marifete dönüştürülemezse evhama dönüşür. bu kesin bir kuraldır. o yüzden mesnevi okuyun diyoruz sürekli. mesnevi, ayet ve hadisleri bizim algımızın çok ötesinde inşa edilmiş bir sistematik içinde sunar. mesnevi’de her bir bilgi muhteşem bir sarayın tuğlaları gibi yerli yerincedir.
kısacası mesnevi okursak hiçbir zarar görmeden, hatta görme ihtimali bile olmadan, her geçen gün kendimizi ilim ve marifet alanında geliştiririz. evham ve vesvesemiz de her geçen gün azalır.
