İlk başta mantıklı bir soru gibi gelse de, aslında safsata olan bir sorgulama ve yanlış bir hükümdür. burada insan kendi şuurunu, yansıtma ve empati yoluyla yersiz bir şekilde hayvanlara giydirmeye çalışmaktadır.
halbuki insan ile hayvan arasında kapanması mümkün olmayan kategorik bir uçurum vardır. insan, madde planına inmiş ve hayvan bedenini giymiş ruhi bir varlık iken, hayvan sadece kozmik bir otomattır. belli bir işlem yeteneğine sahip zekası vardır ama şuuru yoktur.
nihayetinde hayvan, etki-tepki, şartlanma, içgüdü sınırlarında davranış üreten organik bir bilgisayardır. dolayısıyla besin olarak kullanılmasında hiçbir sakınca yoktur. bizim anladığımız manada şuuru olmadığı için bundan azap duymaz.
hatta evrensel plan ve lisan-ı hâl itibariyle tam tersini ister. yani kâmil bir insan tarafından yenilmek suretiyle yüksek tecelli mertebelerine çıkmayı özler. ancak yanlış anlaşılmasın, bu bahsettiğim mesele istidat lisanı ve fıtri temayül itibariyle olup bilinç itibariyle değildir. bu döngü mesnevi’de çok güzel izah edilmektedir.
