Müslümanların Allah’ı Kanıtlayamaması
Din varoluşa katılmaktan ibaret canlı kanlı bir tecrübedir, akli değildir. mesela bir çiçek düşünün, onu iki türlü bilmek mümkündür. birincisi çiçeği malum şekilde akıl ile incelemek ki buna bilim diyoruz. bilimde özne ve nesne ayrılığı vardır. çiçek hakkında elde edeceğim bütün bilgiler suret itibariyledir yani bilgilerim çiçekten soyutlama yoluyla üretilmiş zihni suretlerdir.
hâli bilgi, zevkî bilgi veya varoluşa katılmak şeklindeki bilgi başkadır. orada özne-nesne ayrılığı yoktur. çiçeği bilmek isteyen kimse çiçekle bir olur veya çiçeği kendi bütünlüğünde bir unsur olarak görür. insan işte böyle istidata sahip muazzam bir varlıktır. çünkü terakki edebilirse bu işlemi kainatın tamamına yayabilir ki ona insan-ı kâmil denilir.
ikinci türde yani varoluşçu bilmekte delil, ispat, soru, şüphe, tereddüt olmaz, def’î/anidir.
gece bir hendeğe düşercesine,
birden kucağına düştüm gerçeğin.
sanki erdim çetin bilmecesine,
hem geçmiş zamânın, hem geleceğin.
akıl ve bilim yolu hakikatı olduğu gibi kapsayamaz çünkü o hakikatın yalnızca bir yüzünün, bir görünümünün fotoğrafını çeker. bu olay mesnevi’deki körler ve fil hikayesinde anlatılmıştır. akıl yolunda hakikat, kuyruğunu bırakıp kaçan kertenkele gibidir. elimize geçen sadece bir parçadır, cüzdür, kertenkelenin kendisi değildir.
ikinci tür bilgilenme usulü ise bunun tam tersidir dolayısıyla Allah’ı bilmek ve tanımak (marifetullah) yolunda çok işimize yarar. ancak dediğimiz gibi bu yol zevkîdir yani yaşantıdır. delil ve ispat birinci yolda geçerli kavramlardır.
not: dinin aslı hal ve yaşantı iken zaman içinde akli bir örgüye ister istemez dönüşmüş ve nüzul etmiştir. bu dinin dogma seviyesine inmesidir. insanların ezici çoğunluğu yüksek şuur boyutuna sıçrama kabiliyetinden uzak avam tabir edilen kimselerdir. avamın dini ise ancak gelenek ve dogmalardır.
onlara başka türlü ulaşmanın ve kontrol altında tutmanın imkanı yoktur. belli bir olgunluk seviyesine gelmeyen insan, dogmalardan azâde olamaz yoksa ipini koparmış zararlı bir mahluka dönüşür. ekseriyetle psikopat ve suça yatkın kimseler bir sebeple dogmaların verdiği otokontrolden kurtulmuş kimselerdir. bunlar doğuştan veya sonradan yaşadıkları sebebiyle o hale düşmüş olabilirler.
bizim ateistlere gelince, onlar geleneksel dogmalardan kopmuş ama başka dogmalara kendisini teslim etmiş insanlardır. az çok katı çerçeveler olan dogmalardan kurtulmak insan için mümkün değildir. biri gider diğeri gelir. bunlardan tamamen kurtulanlar ancak yüksek hakikat ehli olan peygamber ve evliyadır. onlar da ancak kalben ve ruhen kurtulurlar. bir kabuk ve şekil de olsa kuarallara uymaya devam ederler. zira zahiri hayat bunlar ile kaimdir.
