Şeytan da dahil olmak üzere Allah’ın yarattığı hiçbir mahluk, var ettiği hiçbir oluş şer değildir; Allah mutlak iyidir, mutlak hayırdır.
bizim şer görmemiz, bizim gözümüzdeki kusurdan dolayıdır. eğer o meselenin özüne vakıf olabilseydik, ondaki hayrı görebilirdik.
dikkat edin! burada “şeytan kötü değildir” demiyorum; şeytan elbette kötüdür; ama şeytanı var etmek ve varlığına müsaade etmek şer değildir. zıt kutbun olmadığı yerde çelişki, çatışma olmaz, diyalektik işlemez; diyalektiğin işlemediği yerde sonsuz bir donukluk ve durgunluk olur ve gelişmeden, ilerlemeden asla bahsetmek mümkün olmaz. dolayısıyla karanlık yüz, şeytan ve tüm şerler gelişmenin, ilerlemenin zembereğini oluştururlar.
karanlık yüzü hür iradeleri ile tercih edip iblise tâbî olanlar, kendileri helak olurlar; ama melekten de üstün insanların yetişmesi onlar sayesindedir.
