Bizim millet bir türlü öğrenemedi sistematik düşünceyi maalesef. toplumsal çaptaki oluşlar belli şahıslara, bireylerin kabiliyetine indirgenemez. toplumsal olayların kendi gerçeklik düzlemi vardır ve sistem çapında ele alınmalıdır ve bireyi aşan dinamikleri vardır.
mesela osmanlı’nın geri kalmasını yeteneksiz padişahlara bağlamak komik bile değildir. bugün amerika’nın başına odundan hallice bir şahsın geçmesi dahi amerika’nın gücüne halel getirmez.
yine aynı nedenle, savaşları kazandıran kılıç, mızrak, kalkan vs. kullanmaktaki ustalık değildir. eski yunan’ın askerlikteki üstün başarısı falanks denilen savaş formasyonuna/teşkillerine sahip olmalarından ileri geliyordu. yunanlılar kesinlikle teke tek değil blok halde kalkanlar birbirine kitlenmiş olarak savaşıyorlardı. formasyonu kırılan taraf savaşı kesinlikle kaybediyordu. bunun aksini gösteren ve teke tek savaş sahnelerini gösteren hollywood filmleri tamamen saçmalıktan ibarettir.
mesela şu sahneye iyi bakın ilk kısmı doğru, sonraki kısmı ise tamamen uydurmadır. bir sparta savaşçısı formasyonu asla bozmazdı.
makedonyalılar yunan falanksını biraz revize ettiler. kalkanları ufaltıp, mızrakları iyice uzattılar ki, ona artık mızrak değil kargı demek daha doğru olacaktır. iskender bu falanks düzeniyle hindistan’a kadar tüm medeni dünyayı fethetti.
romalılar da yunan’dan öğrendikleri falanks düzenini başka yönde revize ettiler. onlar ne yunanlılar gibi mızrak, ne de makedonyalılar gibi kargı değil fırlatma mızrağı yani bir tür cirit(pilum) kullandılar. savaşın başında yaklaşan düşman ordusunu bu ciritlerle biçtiler sonra geniş kalkanlarının ardında yakın dövüş için kısa kılıçlarını çıkardılar. bu yöntem falanks düzeninin zirve noktası idi. roma usulünün daha üstün olduğu daha sonraki roma-makedonya savaşında ortaya çıktı.
bu kadar izahtan sonra asıl konumuza dönersek, bir sparta ordusunun moğol ordusuna karşı hiçbir şansının olmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz çünkü zaten bunu gözleme imkanını tarih bize sunmuştur. falanks düzeninin zirvesini teşkil eden roma orduları, orta asya steplerinden gelen süvarilere karşı dayanamamış ve yıkılmıştır.
o yüzden hep diyoruz; ms.500 ile ms.1500 yılları arasında dünyanın kaderini atlı step kavimleri belirlemiştir. 1500’lerde ise ateşli silahların sahneye çıkması süvarinin bin yıllık saltanatına son vermiştir. doğunun çöküşünde bu da bir etkendir; ancak asıl etken coğrafi keşifler sonucunda dünya ticaret rotalarının değişmesi ve zenginliğin atlantik kıyılarına kaymasıdır.
