Tasavvuf büyükleri, “alemlerin aslı hayaldir” buyurmuşlardır. evet, tüm alem gerçekten de “yokluk” hamurundan imal edilmiştir.
hariçte Allah’ın zatından başka gerçek bir varlık yoktur. sadece Allah var, ikinci bir varlık yok… gerisi yok hükmünde olan hayalden ibaret.
ancak bu hayal, bizim hayalimiz değildir. teşbihte hata olmasın, Allah’ın hayalidir. dolayısıyla, bize göre bu alem, tıpatıp materyalistlerin söylediği gibi som ve somuttur. biz hayalden kurtularak, alemi yok edemeyiz veya kurallarını değiştiremeyiz.
vahdet-i vücud ehli, bu söylediğim görüşün tam aksini iddia etmişlerdir. lakin İmam-ı Rabbani hazretleri onların görüşünün hatalı olduğunu net olarak ortaya koymuştur.
güneş parladığında, yıldızlar yok olmaz, sadece bizim algılarımız dışında kalırlar. “fena” haline giren derviş de, haktan başka bir şey göremez olunca, alemin yok olduğunu zanneder, halbuki gerçekte alem yok olmamıştır, sadece ona gizlenmiştir.
işte imam-ı rabbani hazretlerinin vahdet-i şuhud(görülenlerin birliği) görüşü budur.
