Şeyh kime derler? ihtiyara, yani saçı sakalı ağarmış adama derler. fakat ey ümitsiz adam, bunun manasını bil. kara saç, kara sakal onun varlığıdır(benlik sahibi olmasıdır). varlığından tek bir kıl bile kalmamalı.
birisinin varlığı kalmadı mı pir ona derler. ister saçı sakalı siyah olsun, ister kır. o kara saç, kara sakal beşeriyet sıfatıdır. söylediğimiz kıl, sakal, bıyık kılları söylediğimiz saç baştaki değildir. İsa beşikte “ yetişkin olmadan şeyhiz, piriz” diye bağırır. oğul, insan beşeriyet sıfatlarının bir kısmından kurtuldu mu şeyh olmaz, fakat olgun bir insan olur.
beşeriyet sıfatlarından tek bir kara kıl bile kalmadı mı şeyh olur. tanrıya makbul bir adam haline gelir. fakat bir adam yaşlansa da saçı sakalı ağarsa hakikatte ne pirdir, ne tanrı hası. varlığında beşeriyet sıfatlarından bir tek kıl bile kalsa mensub olamaz, alem halkından birisidir o!
(mesnevi’den)
not: varlığın yok olması, kişinin benliğinden geçmesi ve bilincinin evrensel bilinç içinde erimesi demektir. o noktadan sonra artık ilgili kimse evrensel bilincin doğrudan kullandığı bir alet konumuna dönüşmüştür.
o kimsenin tüm sözleri, fiilleri evrensel bilincin tasarrufu ile ortaya çıkar. ancak bu tasarrufun derecesi zaman zaman değişir. “Allah ile öyle bir zamanım olur ki; o anda araya ne melek-ül mukarreb(hakk’a yakın melekler), ne de diğer Peygamberler girebilir.” hadisinde bu sır vurgulanmıştır.
