1. Tîn’e ve zeytûn’a andolsun :
tin, incir demektir, tinnin ise büyük yılan. gothama buda incir ağacının altında aydınlanmıştı. bu esnada ona yedi başlı bir kobra yılanı gölgelik yapıyordu.
daha önce pek çok entry’de belirtildiği gibi yılan diyalektik sürecin sembolüdür. zira şuur, hiçbir zaman düz bir çizgide yol almaz; daima yılanın zikzaklar çizerek gitmesi gibi zıtlar arasında mekik dokuyarak, tez-antitez-sentez şeklinde ilerler. mesela bir dönem cimri olur; başka bir dönem savurgan olur ve deneyimleri sonucunda aklı başına gelince, iki aşırı kutuptan kurtulup ılımlı çizgide yani cömertlikte karar kılar.
bu noktada tin yani incir tez; zeytin ise antitez olmaktadır. ancak bu iki kavramı daha da açmamız gerekir:
incir= erkek, eril prensip, pozitif kutup, gökler, semavat, melekût boyutu, ruh, merkez, yükseliş, tez, sperm(dikkat edin incir çok çekirdeklidir)
zeytin= dişil prensip, negatif kutup, yer, dünya, arz, nefs, merkez kaç kuvveti, iniş, antitez, kadın üreme hücresi(zeytin tek çekirdeklidir)
nikah= üçüncü ve tamamen yeni bir prensibi oluşturmak üzere, eril ve dişil enerjilerin birleşmesi. görüldüğü üzere nikah, tez-antitez ve sentez sürecinin bir başka ifadesi olmaktadır.
2. sinâ dağına andolsun:
sina dağı hz. musa’nın allah ile konuştuğu ve on emri aldığı dağdır. musa paygamber şuurun ikinci basamağını yani levvame mertebesini temsil eder. levvame, benmerkezcilikten kurtulup özeleştiri yapabilme noktasına gelebilmektir. bu durumda, özeleştiri yapıp şuurunu işletmeyi başaran, zıt prensiplerle yüzleşip onları aşabilen kimse kendi istidatının zirvesine çıkar ve orada hakkı bulur demek olur.
dağın zirvesine çıkabilmek yani her şuur mertebesinin son noktasına ulaşabilmek, şuurun ifrat ve tefrit kutupların birinden birine takılmadan yolun sonuna kadar gidebilmesini gerektirir.
insanoğlunun dağcılık denen spora meraklı olmasının ve dağların zirvesine çıkıp bayrak dikmekten haz duymasının işte böyle bir bilinçaltı temeli vardır.
3. bu emin beldeye andolsun ki:
emin belde, nötr noktadır. mesela, bir mıknatısın pozitif ve negatif kutuplarının nötr olduğu orta bölgesidir. insan nispetle kalptir ki, kalp ruh ve nefsin birbirini nötrlediği noktadır; orada tez ve antitez birbirlerini nötrleyip üçüncü prensibi yani fikri üretirler; veya kadının rahmidir. evet kadının rahmi de emin bir beldedir. orada eril ve dişil enerjiler birbirlerini nötrleyip üçüncü prensibi(çocuğu) oluştururlar.
4. biz, gerçekten insanı en güzel bir biçimde yarattık:
bakın bu ayet diyalektik sürecin sonucunu nasıl ortaya koyuyor. insanın yani çocuğun yaratılmasının önceki ayetlerde geçen eril ve dişil enerjilerin birbirleri ile karışması, birbirlerini nötrlemesi sonucu olduğunu belirtiyor. fikir de bir çocuktur; onu da unutmayalım…
5. sonra onu, aşağıların aşağısına indirdik:
burada diyalektik sürecin her daim işlediği anlatılıyor. çıkış varsa iniş; birleşmek varsa elbette ayrılmak da vardır. bunlar işleyişin zorunluluklarıdır.
6. ancak, iman edip salih ameller işleyenler başka. onlar için devamlı bir mükâfat vardır:
ifrat ve tefritten sürekli kaçınabilen ve her daim itidal haddini, istikamet çizgisini tutturabilenler övülüyor. namazlarda fatiha suresi okurken allahtan hep bunu isteriz; bizi istikamet çizgisinde tut; sağ ve sol sapmalardan koru deriz. o yüzden fatihasız namaz olmaz.
7. (ey insan!) böyle iken, hangi şey sana hesap ve cezayı yalanlatıyor:
hesap ve cezayı el an yaşıyorsun zaten. istikamet çizgisinden ayrıldığın, ifrat veya tefrite düştüğün her an ceza görmektesin, yanmaktasın. ifrat veya tefrite kayıp da olumsuz sonuçlarını yaşamayan kimse var mı bu dünyada?
8. Allah, hükmedenlerin en iyi hükmedeni değil midir?
